Ở thời đại số, nơi dữ liệu “biết nói” và hành vi được ghi nhận từng giây, tội phạm mạng ngày càng chuyên nghiệp. Chúng vận dụng kỹ thuật tâm lý tinh vi: nhắn tin gửi “yêu thương” đến người cần an ủi; hứa tặng quà giá trị; hay lợi dụng tâm lý hoang mang, lo sợ khi người dùng vừa là nạn nhân của vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản mà chúng lại giở ra chiêu trò “giải cứu số tiền đã mất” bằng cách giả cảnh sát, luật sư để dụ nạn nhân đóng tiền lần thứ hai một cách không thương tiếc hoặc thủ đoạn mới nhất là dẫn dắt nạn nhân đến điểm hẹn để gây áp lực cho người thân gửi tiền chuộc - hiện tượng “bắt cóc online” đã xảy ra và khiến nhiều người hoang mang.

 

Thủ đoạn ngày tinh vi khi chúng luôn sử dụng công nghệ mới, nắm bắt tốt tâm lý, tình hình thời sự trong nước và theo “mùa vụ”. Tội phạm thường giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng hoặc người thân để yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc mã OTP. Tạo các app mạo danh như VNeID, ứng dụng thuế hay EVN (điện lực) cũng được tận dụng để dẫn dụ người dùng cài đặt phần mềm độc hại. Với sự phổ biến của AI, hình thức deepfake, cuộc gọi giả danh bằng giọng nói tổng hợp được dùng để lừa đảo nạn nhân chuyển tiền, cài app gián điệp hoặc chiếm quyền thiết bị cá nhân. Các chiêu lừa theo mùa như: trại hè quân đội, ưu đãi đầu vào mùa thi…. hoàn toàn có thực và lan truyền nhanh trong cộng đồng mạng.

         
Theo báo cáo khảo sát an ninh mạng năm 2024 do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia công bố cho thấy, cứ 220 người dùng thì có 1 người là nạn nhân của lừa đảo trực tuyến, tương đương tỷ lệ 0,45% tổng thiệt hại lên đến 18.900 tỷ đồng. Đáng lo hơn, các vụ lừa đảo không chỉ gia tăng về số lượng mà còn cả quy mô và mức độ tinh vi.

         
Tại sao những lời cảnh báo được lan truyền ở mọi nơi, nhan nhãn trên không gian mạng, nhưng số vụ, số tiền, nạn nhân bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên mạng lại không ngừng gia tăng. Phải chăng tội phạm quá “cao siêu”, hay chúng ta đang quá chủ quan?

         
Nếu bạn nghĩ “chuyện đó không xảy ra với mình đâu” - là bạn đang mở cửa cho kẻ gian một cơ hội gây nguy hiểm cho bản thân và gia đình mình.

         
Quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, nếu chúng ta không thích nghi sẽ tự đặt mình vào thế yếu. Đừng vì sợ rủi ro mà từ chối công nghệ, thay vào đó hãy trang bị kiến thức để làm chủ nó và điều đó bạn hoàn toàn có thể làm được.

         
Để hoà mình vào thời đại công nghệ số một cách an toàn, chuyên nghiệp chúng ta cần phải thực hiện các nguyên tắc “vàng” sau đây: Thêm một người được trang bị kỹ năng nhận diện thì chúng ta có thêm một lá chắn hiệu quả chống lại tội phạm mạng./.

Lê Thị Mỹ Diễm