Một trong những thủ đoạn phổ biến nhất hiện nay là lợi dụng công nghệ và mạng xã hội để lừa đảo. Các đối tượng thường tạo dựng hình ảnh “chuyên gia”, “cố vấn tài chính” hay “thủ lĩnh đội lái” trên các nền tảng như Zalo, Telegram, Facebook... Chúng thường xuyên đăng tải hình ảnh, video khoe lợi nhuận “khủng”, sử dụng bằng chứng giả mạo để tạo lòng tin. Sau đó, các “chuyên gia” này mời gọi NĐT tham gia các “phòng VIP”, “nhóm phím hàng” với lời hứa hẹn sẽ tiết lộ mã cổ phiếu “nội bộ”, “sắp tăng mạnh”. Mục tiêu cuối cùng là dụ người chơi đổ tiền vào các sàn giao dịch giả mạo, không được cấp phép, hoặc cùng nhau thao túng giá cổ phiếu để trục lợi.

Bên cạnh đó, hình thức mạo danh và lừa đảo trực tuyến (phishing) cũng diễn ra thường xuyên. Kẻ gian lập các website hoặc ứng dụng có giao diện giống hệt các công ty chứng khoán, ngân hàng hoặc cơ quan quản lý nhà nước. Chúng gửi tin nhắn Brandname hoặc email chứa đường link giả mạo, yêu cầu NĐT đăng nhập “xác minh thông tin” hoặc “nhận quà tri ân”. Khi người dùng nhập thông tin, toàn bộ dữ liệu đăng nhập sẽ bị đánh cắp, dẫn đến mất quyền kiểm soát tài khoản và tài sản.

Một thủ đoạn khác là thao túng giá cổ phiếu (Pump and Dump). Các đối tượng thường chọn cổ phiếu vốn hóa nhỏ, thanh khoản thấp để dễ thao túng. Bằng cách tung tin đồn, kêu gọi đầu tư trong các nhóm kín, chúng đẩy giá cổ phiếu tăng nhanh để thu hút nhà đầu tư nhỏ lẻ. Khi giá đạt đỉnh, nhóm này lập tức bán tháo, khiến giá cổ phiếu sụt mạnh, còn NĐT đi sau phải gánh chịu thua lỗ nặng nề.

Đáng chú ý, nhiều sàn giao dịch trái phép về ngoại hối (Forex), quyền chọn nhị phân (BO) hay tiền ảo (Crypto) được lập ra nhằm đánh vào lòng tham của người dân. Các đối tượng cam kết mức lợi nhuận “phi lý” từ 15 – 30%/tháng, kèm mô hình trả thưởng đa cấp. Thực chất, đây là những sàn ảo, không được cấp phép hoạt động tại Việt Nam. Sau khi chiếm đoạt đủ tiền, chúng sẽ khóa tài khoản, xóa dữ liệu và biến mất không dấu vết.

Ngoài ra, lừa đảo trái phiếu doanh nghiệp cũng đang gia tăng. Đối tượng xấu mạo danh nhân viên các công ty chứng khoán, ngân hàng để chào bán trái phiếu với lợi suất cao nhưng không minh bạch thông tin doanh nghiệp phát hành. Hậu quả là nhiều NĐT bị mất trắng khi doanh nghiệp vỡ nợ hoặc không có khả năng thanh toán.

 

Ảnh minh họa

Trước thực trạng này, người dân cần nâng cao cảnh giác và thực hiện nghiêm nguyên tắc “Ba không”: Không tin tưởng tuyệt đối vào bất kỳ “chuyên gia” hay “nhóm phím hàng” nào trên mạng xã hội, đặc biệt là những nơi cam kết lợi nhuận cao, chắc chắn; không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản, mã OTP cho người lạ hoặc qua đường link không xác thực; không đầu tư vào các sàn giao dịch không được cấp phép tại Việt Nam, nhất là các sàn cam kết lợi suất cố định cao bất thường.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư cần xác minh kỹ thông tin và tăng cường bảo mật tài khoản. Luôn kiểm tra tính pháp lý của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ trên website chính thức của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Đồng thời, kích hoạt xác thực đa yếu tố (MFA) cho các tài khoản giao dịch và chỉ sử dụng ứng dụng chính thức từ kho App Store hoặc Google Play.

Lừa đảo chứng khoán là cuộc chiến vừa công nghệ, vừa tâm lý. Mỗi người dân, nhà đầu tư cần tỉnh táo, trang bị kiến thức và kỹ năng nhận diện rủi ro để tự bảo vệ mình trước các chiêu trò ngày càng tinh vi. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, cần báo ngay cho cơ quan Công an hoặc các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền để kịp thời ngăn chặn, xử lý, góp phần xây dựng môi trường đầu tư chứng khoán minh bạch, an toàn và lành mạnh./.

Nguyễn Công Chí