Mạng xã hội trở thành một phần của nhịp sống hiện đại, đặc biệt với giới trẻ (ảnh minh họa)
Tuy nhiên, song hành với sự phát triển mạnh mẽ là không ít hệ lụy đáng lo ngại. Thời gian qua, trên không gian mạng xuất hiện nhiều biểu hiện lệch chuẩn văn hóa như: Chia sẻ hình ảnh phản cảm, sử dụng ngôn từ kích động, công kích cá nhân, cổ súy lối sống thực dụng, thậm chí xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành quả cách mạng. Những nội dung đó không chỉ làm ô nhiễm môi trường mạng mà còn tác động tiêu cực đến nhận thức của giới trẻ – nhóm chiếm tỷ lệ người dùng cao nhất hiện nay.
Nhiều trào lưu lệch chuẩn lan truyền nhanh chóng trên các nền tảng mạng xã hội (ảnh minh họa)
Đáng chú ý, một số người nổi tiếng và người có ảnh hưởng đôi khi trở thành “ngòi nổ” cho các trào lưu độc hại khi phát ngôn hoặc hành xử thiếu trách nhiệm. Chỉ một đoạn clip, một dòng trạng thái thiếu chuẩn mực cũng có thể gây ra làn sóng phản ứng tiêu cực, làm lan truyền các giá trị lệch chuẩn. Trong khi đó, một bộ phận người trẻ thiếu kỹ năng chọn lọc thông tin, dễ bị cuốn theo “trend”, dẫn đến hành vi bắt chước mù quáng.
Theo một nghiên cứu về chỉ số văn minh kỹ thuật số, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm các quốc gia có mức độ văn minh mạng thấp trong khu vực. Đây là lời cảnh báo về ý thức và trách nhiệm công dân trong sử dụng không gian mạng, đòi hỏi sự chung tay của cả xã hội – từ cơ quan quản lý đến từng người dân.
Nguyên nhân của tình trạng trên đến từ nhiều phía. Một bộ phận người dùng còn thiếu hiểu biết về pháp luật, đạo đức và văn hóa mạng; trong khi đó, phần lớn máy chủ của các nền tảng xuyên biên giới đặt ngoài lãnh thổ Việt Nam, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm soát nội dung xấu độc. Hơn nữa, tốc độ lan truyền của thông tin trên mạng thường vượt xa khả năng kiểm chứng, dễ khiến dư luận bị dẫn dắt sai lệch.
Hệ lụy của những hành vi lệch chuẩn là nghiêm trọng: giá trị đạo đức bị xói mòn, chuẩn mực xã hội bị đảo lộn, niềm tin bị lung lay. Đặc biệt, với giới trẻ – những người đang trong quá trình hình thành nhân cách – việc tiếp xúc thường xuyên với nội dung độc hại có thể khiến họ mơ hồ giữa “tự do biểu đạt” và “trách nhiệm xã hội”.
Nhằm khắc phục thực trạng này, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách quản lý, trong đó có Quyết định số 512/QĐ-BTTTT năm 2023 của Bộ Thông tin và Truyền thông về quản lý hoạt động phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử giai đoạn 2021 – 2025. Theo đó, những cá nhân, nghệ sĩ, người có tầm ảnh hưởng vi phạm pháp luật hoặc trái thuần phong mỹ tục sẽ bị xem xét hạn chế hoạt động biểu diễn, quảng cáo, xuất hiện trên các phương tiện truyền thông. Đây là bước đi thể hiện quyết tâm làm trong sạch môi trường mạng, hướng tới một nền văn hóa số lành mạnh, có trách nhiệm.
Theo một nghiên cứu về chỉ số văn minh kỹ thuật số, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm các quốc gia có mức độ văn minh mạng thấp trong khu vực. Đây là lời cảnh báo về ý thức và trách nhiệm công dân trong sử dụng không gian mạng, đòi hỏi sự chung tay của cả xã hội – từ cơ quan quản lý đến từng người dân.
Nguyên nhân của tình trạng trên đến từ nhiều phía. Một bộ phận người dùng còn thiếu hiểu biết về pháp luật, đạo đức và văn hóa mạng; trong khi đó, phần lớn máy chủ của các nền tảng xuyên biên giới đặt ngoài lãnh thổ Việt Nam, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm soát nội dung xấu độc. Hơn nữa, tốc độ lan truyền của thông tin trên mạng thường vượt xa khả năng kiểm chứng, dễ khiến dư luận bị dẫn dắt sai lệch.
Hệ lụy của những hành vi lệch chuẩn là nghiêm trọng: giá trị đạo đức bị xói mòn, chuẩn mực xã hội bị đảo lộn, niềm tin bị lung lay. Đặc biệt, với giới trẻ – những người đang trong quá trình hình thành nhân cách – việc tiếp xúc thường xuyên với nội dung độc hại có thể khiến họ mơ hồ giữa “tự do biểu đạt” và “trách nhiệm xã hội”.
Nhằm khắc phục thực trạng này, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách quản lý, trong đó có Quyết định số 512/QĐ-BTTTT năm 2023 của Bộ Thông tin và Truyền thông về quản lý hoạt động phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử giai đoạn 2021 – 2025. Theo đó, những cá nhân, nghệ sĩ, người có tầm ảnh hưởng vi phạm pháp luật hoặc trái thuần phong mỹ tục sẽ bị xem xét hạn chế hoạt động biểu diễn, quảng cáo, xuất hiện trên các phương tiện truyền thông. Đây là bước đi thể hiện quyết tâm làm trong sạch môi trường mạng, hướng tới một nền văn hóa số lành mạnh, có trách nhiệm.
Đăng tải thông tin sai sự thật lên mạng xã hội có thể bị phạt lên đến 20 triệu đồng
Song hành với quản lý nhà nước, mỗi công dân cần tự ý thức vai trò của mình trong việc giữ gìn môi trường mạng trong sạch. Mỗi người hãy kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, tôn trọng người khác khi bình luận, không cổ vũ các hành vi phản cảm. Đặc biệt, thế hệ trẻ – những chủ nhân tương lai của đất nước – cần xây dựng cho mình sức đề kháng vững vàng, không để bị cuốn vào những trào lưu tiêu cực.
Sự lệch chuẩn trong giao tiếp trên mạng xã hội đang dần làm phai nhạt những nguyên tắc văn hóa vốn có, như tôn trọng người khác, cư xử đúng mực, hòa nhã trong các cuộc trò chuyện – những nét đẹp từng làm nên bản sắc của người Việt.
Đằng sau mỗi tài khoản là một con người thật, với cảm xúc và câu chuyện riêng. Giữa dòng chảy vô tận của mạng xã hội, hãy dừng lại một chút để suy nghĩ trước khi bấm “gửi”, bởi sự nóng vội, thiếu kiểm chứng hay những lời nói nặng nề đôi khi có thể để lại những hậu quả khó lường./.
Sự lệch chuẩn trong giao tiếp trên mạng xã hội đang dần làm phai nhạt những nguyên tắc văn hóa vốn có, như tôn trọng người khác, cư xử đúng mực, hòa nhã trong các cuộc trò chuyện – những nét đẹp từng làm nên bản sắc của người Việt.
Đằng sau mỗi tài khoản là một con người thật, với cảm xúc và câu chuyện riêng. Giữa dòng chảy vô tận của mạng xã hội, hãy dừng lại một chút để suy nghĩ trước khi bấm “gửi”, bởi sự nóng vội, thiếu kiểm chứng hay những lời nói nặng nề đôi khi có thể để lại những hậu quả khó lường./.
Chí Hiện