Tội phạm mạng đã tận dụng tối đa khả năng thu thập và phân tích dữ liệu người dùng của AI để xây dựng những kịch bản lừa đảo vô cùng tinh vi, kết hợp giữa “Deepfake” và các mô hình ngôn ngữ lớn, khiến việc nhận diện trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Không chỉ dừng lại ở lừa đảo tài chính, “Deepfake” còn bị lợi dụng để tống tiền, bôi nhọ danh dự bằng cách ghép mặt nạn nhân vào các hình ảnh, video nhạy cảm, gây ra những tổn thương tâm lý sâu sắc và khó khắc phục. Sự nguy hiểm nằm ở chỗ, chỉ cần một bức ảnh và khoảng 5 giây giọng nói của nạn nhân, kẻ xấu đã có thể tạo ra một video giả mạo, đồng nghĩa với việc người dùng càng đăng tải nhiều hình ảnh lên mạng xã hội thì rủi ro bị làm giả càng cao.

 

Ranh giới thật - giả trở nên mong manh trước sự xuất hiện của công nghệ “Deepfake”
 

Mặc dù công nghệ “Deepfake” ngày càng tinh vi và các video do AI tạo ra như Sora hay Veo 3 đang dần đạt đến độ chân thực khó tin, nhưng ở thời điểm hiện tại, chúng vẫn chưa thể hoàn hảo tuyệt đối và luôn tồn tại những “lỗi kỹ thuật” mà mắt thường có thể nhận ra, nếu quan sát kỹ. Một trong những dấu hiệu trực quan dễ nhận thấy nhất nằm ở đôi mắt và khuôn mặt của nhân vật trong video. Cụ thể:

Cách chớp mắt tự nhiên: Công nghệ hiện tại chưa thể bắt chước hoàn toàn cách chớp mắt tự nhiên của con người, đồng thời ánh mắt trong video giả thường thiếu sự linh hoạt, không thay đổi theo chuyển động của đối phương khi giao tiếp.
Chú ý đến màu da và ánh sáng: Nếu thấy màu da thay đổi bất thường khi chuyển khung hình, hoặc xuất hiện những vệt sáng lạ, bóng đổ không đúng vị trí, thì đó rất có thể là sản phẩm của “Deepfake”. Khuôn mặt trong video giả đôi khi cũng thiếu sự cân đối, biểu cảm cứng nhắc, chi tiết mắt mũi không tương đồng hoặc mỗi bộ phận hướng về một phía khác nhau.

Chất lượng video/âm thanh: Chất lượng video cũng là một dấu hiệu cho thấy sự giả mạo, bởi các video “Deepfake” thường có độ phân giải thấp, hình ảnh rung mờ, thiếu độ sắc nét so với các thiết bị quay phim hiện đại ngày nay. Giọng nói thường thiếu cảm xúc, có âm sắc máy móc hoặc chứa nhiều tiếng ồn kỹ thuật số, thiếu các âm thanh môi trường tự nhiên. Sự không khớp giữa khẩu hình miệng và lời nói là một dấu hiệu rất rõ ràng, do video và âm thanh thường được ghép từ hai nguồn dữ liệu khác nhau.
Công nghệ “Deepfake” đang biến đổi không ngừng, khiến ranh giới thật - giả ngày càng khó phân biệt, do đó, sự cảnh giác của con người chính là chốt chặn an toàn cuối cùng và quan trọng nhất. Người dân hãy luôn giữ thái độ “chậm lại một nhịp” để kiểm chứng thông tin, không vội vã tin theo những lời cầu cứu tài chính qua video và chủ động hạn chế chia sẻ dữ liệu sinh trắc học cá nhân trên mạng xã hội. Nếu nghi ngờ một cuộc gọi là giả mạo, hãy thử yêu cầu người gọi quay mặt sang hai bên, đưa tay lên trước mặt hoặc hỏi những câu hỏi đời tư khó đoán để kiểm tra phản ứng của họ./.

Hoài Bảo