Trào lưu “Hồ sơ ứng cử Trưởng thôn/ấp” lan truyền trên các nền tảng mạng xã hội
Khi tham gia trào lưu dùng AI để tạo “hồ sơ ứng cử Trưởng thôn/ấp”, nhiều tài khoản đã tạo hồ sơ có đầy đủ họ tên, ngày sinh, quê quán, nghề nghiệp, hình ảnh cá nhân và cả “chương trình hành động”. Tuy nhiên, việc đưa thông tin thật của bản thân hoặc sử dụng hình ảnh, dữ liệu của người khác khi chưa được sự đồng ý có thể dẫn đến nguy cơ lộ, lọt dữ liệu. Thực trạng này không chỉ xâm phạm quyền riêng tư của người dân mà còn vô tình tạo điều kiện để các loại tội phạm công nghệ cao, đặc biệt là tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, khai thác nhằm thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu từ việc tham gia các trào lưu hoặc “đu trend” trên mạng xã hội
Trong bối cảnh quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, lượng dữ liệu phát sinh mỗi ngày ở Việt Nam ngày càng lớn, từ thông tin định danh, số điện thoại, địa chỉ, tài khoản ngân hàng đến lịch sử giao dịch, thói quen tiêu dùng. Giá trị kinh tế của dữ liệu càng cao thì nguy cơ bị thu thập, mua bán và khai thác trái phép càng lớn, kéo theo tình trạng lộ, lọt, rò rỉ thông tin cá nhân diễn biến ngày càng phức tạp. Theo thống kê, chỉ trong quý I/2026, hơn 6,9 triệu tài khoản bị rò rỉ dữ liệu, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025.
Mỗi “gói dữ liệu” được thu thập có thể được mua bán nhiều lần, mang lại nguồn lợi bất chính lớn cho các đối tượng. Nguy hiểm hơn, dữ liệu cá nhân đang trở thành “nguyên liệu đầu vào” của nhiều loại tội phạm công nghệ cao. Chỉ cần nắm được họ tên, số điện thoại cùng một số thông tin cơ bản, các đối tượng có thể xây dựng kịch bản lừa đảo giả mạo người thân; giả danh cơ quan Công an, Viện kiểm sát, ngân hàng, cơ quan thuế, đơn vị điện lực hoặc doanh nghiệp giao hàng nhằm tạo dựng lòng tin, rồi từng bước dẫn dụ nạn nhân chuyển tiền hoặc cung cấp mã xác thực để chiếm đoạt tài sản. Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ lừa đảo gây thiệt hại lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng. Bên cạnh đó, việc lộ, lọt dữ liệu còn khiến người dân, tổ chức, cơ quan, doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ bị giả mạo danh tính để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác, không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng đến uy tín, danh dự và nhiều thiệt hại vô hình khác.
Bên cạnh nguy cơ làm lộ, lọt dữ liệu hoặc xâm phạm quyền riêng tư về dữ liệu cá nhân, việc sử dụng hình ảnh, chức danh Trưởng thôn, Trưởng ấp để tạo nội dung mang tính đùa cợt hoặc dễ gây hiểu nhầm trên mạng xã hội cũng được đánh giá là không phù hợp, đi ngược với quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về tổ chức, sắp xếp bộ máy hành chính cấp cơ sở. Cần nhận thức rằng, đây là chức danh của người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở, có vai trò quan trọng trong việc triển khai quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến cơ sở; đồng thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng, sáng kiến của Nhân dân với các cấp chính quyền. Điều này góp phần hoàn thiện bộ máy hành chính nhà nước, bảo đảm sự thông suốt từ Trung ương đến địa phương. Vì vậy, không nên biến chức danh này thành nội dung để đùa cợt hoặc câu tương tác trên mạng xã hội.
Đáng chú ý, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, quy định mức xử phạt vi phạm hành chính lên đến 30 triệu đồng đối với hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn trên môi trường mạng. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, các hành vi xâm phạm quyền về hình ảnh, dữ liệu cá nhân, danh dự, nhân phẩm của tổ chức, cá nhân còn có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Thời đại số tạo ra yêu cầu mỗi người lao động cần biết ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ vào công việc. Tuy nhiên, nếu không cân nhắc kỹ sẽ dễ dẫn đến tình trạng lạm dụng không cần thiết. Từ đó, cá nhân, tổ chức, cơ quan, doanh nghiệp có thể tự làm lộ, lọt, rò rỉ thông tin trong môi trường số, vô tình tạo nguồn dữ liệu để tội phạm mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao lợi dụng, khai thác thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Vì vậy, cơ quan Công an khuyến cáo người dân cần cân nhắc kỹ trước khi tham gia các hoạt động trên môi trường mạng hoặc hưởng ứng các trào lưu, “đu trend” trên mạng xã hội, đặc biệt là những nội dung yêu cầu cung cấp hình ảnh và thông tin cá nhân./.
Võ Minh Tùng