Ảnh minh họa

Thời gian gần đây, các đối tượng liên tục thay đổi phương thức hoạt động, tận dụng triệt để sự phổ biến của các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok, Zalo, Telegram và các ứng dụng hẹn hò để tiếp cận nạn nhân. Chúng tạo lập nhiều tài khoản giả với hình ảnh bắt mắt, hồ sơ cá nhân được xây dựng hoàn hảo, tự xưng là doanh nhân thành đạt, bác sĩ, cán bộ Công an, quân nhân, kỹ sư hoặc người Việt Nam đang sinh sống ở nước ngoài nhằm tạo dựng uy tín và sự tin cậy.

Sau khi kết bạn, các đối tượng không vội thực hiện hành vi lừa đảo mà kiên trì trò chuyện, quan tâm, chia sẻ về cuộc sống hằng ngày, tạo cảm giác gần gũi và chân thành. Khi nạn nhân dần mất cảnh giác, chúng bắt đầu dẫn dắt, kiểm soát cảm xúc và định hướng hành vi theo kịch bản đã chuẩn bị sẵn.

Mục tiêu mà các đối tượng thường hướng đến là người sống một mình, người cao tuổi, người vừa ly hôn, góa vợ hoặc góa chồng, người có nhu cầu tìm bạn đời, tìm việc làm hay mong muốn tăng thu nhập. Thông qua những thông tin được công khai trên mạng xã hội, chúng dễ dàng nghiên cứu hoàn cảnh, sở thích, tâm lý của từng người để lựa chọn cách tiếp cận phù hợp, khiến nạn nhân tin tưởng mà không hề hay biết.

Không chỉ lợi dụng các mối quan hệ quen biết trên mạng, các đối tượng còn lập nhiều hội, nhóm trên Facebook, Telegram, TikTok... để quảng bá những lời mời gọi hấp dẫn như "việc nhẹ lương cao", "làm nhiệm vụ nhận hoa hồng", "đầu tư lợi nhuận cao", "kiếm tiền online", "hẹn hò trực tuyến"... Ban đầu, chúng tạo niềm tin bằng việc cho nạn nhân nhận những khoản lợi nhuận nhỏ hoặc thực hiện thành công một vài giao dịch. Khi nạn nhân hoàn toàn tin tưởng, các đối tượng bắt đầu yêu cầu nạp thêm tiền, góp vốn hoặc viện ra nhiều lý do như gặp sự cố, tai nạn, hàng hóa bị giữ tại hải quan, cần hỗ trợ tài chính... để tiếp tục dụ dỗ chuyển tiền và chiếm đoạt tài sản.

Thực tế cho thấy, thời gian qua lực lượng Công an trên cả nước đã tiếp nhận, điều tra nhiều vụ lừa đảo trên không gian mạng với số tiền bị chiếm đoạt từ vài chục triệu đồng đến hàng chục tỷ đồng. Đáng chú ý, phần lớn nạn nhân đều tự nguyện chuyển tiền vì tin vào những mối quan hệ được hình thành trên mạng hoặc bị thuyết phục bởi những lời hứa hẹn về tình cảm, việc làm, đầu tư sinh lời. Điều này cho thấy, yếu tố quyết định thành công của các vụ lừa đảo hiện nay không chỉ nằm ở công nghệ mà chính là khả năng thao túng tâm lý, dẫn dắt cảm xúc và lợi dụng lòng tin của con người.

Trước diễn biến ngày càng phức tạp của loại tội phạm này, Cơ quan An ninh điều tra khuyến cáo người dân cần đặc biệt cảnh giác với các mối quan hệ phát sinh trên không gian mạng; không tin tưởng tuyệt đối vào những tài khoản có hình ảnh đẹp, hồ sơ hoàn hảo hoặc những lời mời gọi mang lại lợi ích bất thường. Tuyệt đối không chuyển tiền, cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng, mã OTP hoặc thực hiện các giao dịch tài chính khi chưa xác minh rõ danh tính đối phương.

Mỗi người dân cần xác định rằng, trên không gian mạng, lòng tin luôn phải được kiểm chứng. Bất kỳ lời hứa hẹn nào về tình cảm, việc làm hay đầu tư mang lại lợi nhuận cao trong thời gian ngắn đều cần được xem xét một cách tỉnh táo. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc có nguy cơ trở thành nạn nhân của các hành vi lừa đảo, cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, hỗ trợ và xử lý kịp thời.

Chủ động phòng ngừa, nâng cao nhận thức và kiểm soát cảm xúc chính là "lá chắn" hiệu quả nhất để mỗi người tự bảo vệ mình trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi của tội phạm công nghệ cao trên không gian mạng./.

Hồng Phượng