Cảnh giác với hành vi lừa dối người tiêu dùng
Cập nhật ngày: 25-09-2026
Trong hoạt động mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, bên cạnh những tổ chức, cá nhân kinh doanh chấp hành đúng quy định pháp luật, vẫn có trường hợp lợi dụng sự thiếu thông tin hoặc tâm lý chủ quan của người tiêu dùng để thực hiện hành vi gian dối, gây thiệt hại về tài sản và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Cảnh giác với hành vi lừa dối người tiêu dùng
Các hành vi lừa dối người tiêu dùng có thể được thực hiện bằng nhiều thủ đoạn như cung cấp thông tin không chính xác, quảng cáo sai thực tế, gian dối về số lượng, chất lượng, giá cả hoặc che giấu thông tin quan trọng về hàng hóa, dịch vụ. Trên môi trường mạng, thủ đoạn này ngày càng đa dạng. Đối tượng có thể sử dụng hình ảnh, nội dung quảng cáo không đúng sự thật, tài khoản hoặc gian hàng trực tuyến giả mạo để tạo lòng tin, đưa ra các chương trình bán hàng hấp dẫn, sau đó yêu cầu người mua chuyển tiền nhưng không giao hàng, giao hàng không đúng thỏa thuận hoặc cung cấp sản phẩm không đúng thông tin đã giới thiệu.
Pháp luật nghiêm cấm hành vi lừa dối, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 quy định tổ chức, cá nhân kinh doanh không được lừa dối hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng thông qua việc cung cấp thông tin không đầy đủ, sai lệch, không chính xác về hàng hóa, dịch vụ và các nội dung liên quan đến giao dịch.
Tùy tính chất, mức độ và tình tiết cụ thể, hành vi vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Theo Điều 198 Bộ luật Hình sự, người thực hiện hành vi cân, đong, đo, đếm, tính gian hàng hóa, dịch vụ hoặc dùng thủ đoạn gian dối khác trong mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, nếu thuộc trường hợp luật định, có thể bị xử lý về Tội lừa dối khách hàng với khung hình phạt bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Trường hợp thuộc khung tăng nặng, có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Ngoài ra, còn có thể bị phạt tiền bổ sung và cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Để tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, người tiêu dùng cần tìm hiểu kỹ người bán và sản phẩm trước khi giao dịch, ưu tiên các địa chỉ kinh doanh có thông tin rõ ràng, có nguồn gốc và chính sách giao dịch minh bạch. Đối với giao dịch trực tuyến, cần thận trọng trước yêu cầu chuyển tiền, đặc biệt khi người bán sử dụng tài khoản không rõ thông tin, đưa ra mức giá bất thường hoặc tạo áp lực buộc người mua thanh toán ngay. Khi nhận hàng, cần kiểm tra sản phẩm và đối chiếu với nội dung đã thỏa thuận. Hóa đơn, chứng từ, nội dung trao đổi, hình ảnh, video và thông tin thanh toán cần được lưu giữ để làm căn cứ khi xảy ra tranh chấp hoặc phát hiện dấu hiệu vi phạm. Khi phát hiện hành vi gian dối, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng để được tiếp nhận, xác minh, xử lý theo quy định pháp luật.
“Kiểm tra trước khi mua - thận trọng khi thanh toán - lưu giữ chứng cứ khi giao dịch” là những việc người tiêu dùng cần chủ động thực hiện để hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình./.
Pháp luật nghiêm cấm hành vi lừa dối, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 quy định tổ chức, cá nhân kinh doanh không được lừa dối hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng thông qua việc cung cấp thông tin không đầy đủ, sai lệch, không chính xác về hàng hóa, dịch vụ và các nội dung liên quan đến giao dịch.
Tùy tính chất, mức độ và tình tiết cụ thể, hành vi vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Theo Điều 198 Bộ luật Hình sự, người thực hiện hành vi cân, đong, đo, đếm, tính gian hàng hóa, dịch vụ hoặc dùng thủ đoạn gian dối khác trong mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, nếu thuộc trường hợp luật định, có thể bị xử lý về Tội lừa dối khách hàng với khung hình phạt bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Trường hợp thuộc khung tăng nặng, có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Ngoài ra, còn có thể bị phạt tiền bổ sung và cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Để tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, người tiêu dùng cần tìm hiểu kỹ người bán và sản phẩm trước khi giao dịch, ưu tiên các địa chỉ kinh doanh có thông tin rõ ràng, có nguồn gốc và chính sách giao dịch minh bạch. Đối với giao dịch trực tuyến, cần thận trọng trước yêu cầu chuyển tiền, đặc biệt khi người bán sử dụng tài khoản không rõ thông tin, đưa ra mức giá bất thường hoặc tạo áp lực buộc người mua thanh toán ngay. Khi nhận hàng, cần kiểm tra sản phẩm và đối chiếu với nội dung đã thỏa thuận. Hóa đơn, chứng từ, nội dung trao đổi, hình ảnh, video và thông tin thanh toán cần được lưu giữ để làm căn cứ khi xảy ra tranh chấp hoặc phát hiện dấu hiệu vi phạm. Khi phát hiện hành vi gian dối, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng để được tiếp nhận, xác minh, xử lý theo quy định pháp luật.
“Kiểm tra trước khi mua - thận trọng khi thanh toán - lưu giữ chứng cứ khi giao dịch” là những việc người tiêu dùng cần chủ động thực hiện để hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình./.
Lý Hoàng Thuận
Các tin khác