Một trong những hành vi phổ biến hiện nay là tự ý tải hình ảnh, tác phẩm nhiếp ảnh hoặc sản phẩm đồ họa từ tài khoản cá nhân, fanpage, website của tổ chức, cá nhân khác để đăng tải lại nhằm tăng lượt tương tác, quảng bá sản phẩm hoặc phục vụ hoạt động kinh doanh nhưng chưa được chủ thể quyền cho phép. Nhiều người vẫn lầm tưởng chỉ cần ghi tên tác giả hoặc ghi chú "Nguồn: Sưu tầm" là được, tuy nhiên hành động này không thể thay thế cho việc phải xin phép chủ sở hữu và trả phí bản quyền trong trường hợp pháp luật có quy định

Một số cá nhân, tổ chức còn sử dụng công cụ công nghệ để cắt bỏ chữ ký, xóa logo, hình mờ hoặc thông tin nhận diện chủ sở hữu quyền trên tác phẩm nhằm che giấu nguồn gốc, khiến người xem hiểu nhầm về tác giả hoặc chủ sở hữu. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh tự ý sử dụng hình ảnh, tranh vẽ, sản phẩm đồ họa của người khác để thiết kế bao bì, biển quảng cáo, đăng bài bán hàng, chạy quảng cáo hoặc tích hợp vào website thương mại khi chưa được phép cũng có nguy cơ phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Bên cạnh đó, việc cắt ghép, chỉnh sửa tác phẩm làm phương hại đến danh dự, uy tín của tác giả; sử dụng hình ảnh của tổ chức, cá nhân để lồng ghép vào thông tin sai sự thật hoặc nội dung xúc phạm danh dự, nhân phẩm không chỉ tiềm ẩn hành vi xâm phạm quyền tác giả mà còn có thể xâm phạm quyền đối với hình ảnh, đời sống riêng tư và các quyền, lợi ích hợp pháp khác.

Ảnh minh họa

Theo Nghị định số 341/2025/NĐ-CP ngày 26/12/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan, có hiệu lực từ ngày 15/02/2026. Theo đó, mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan là 250 triệu đồng đối với cá nhân và 500 triệu đồng đối với tổ chức. Đối với cùng một hành vi vi phạm, mức phạt tiền áp dụng đối với tổ chức bằng hai lần mức phạt đối với cá nhân, trừ trường hợp Nghị định có quy định khác; hộ kinh doanh vi phạm bị áp dụng mức phạt tiền như đối với cá nhân.

Tùy theo tính chất, mức độ và hành vi cụ thể, người vi phạm còn có thể bị buộc gỡ bỏ hoặc xóa bản sao vi phạm trên môi trường mạng; buộc tiêu hủy tang vật vi phạm; buộc trả cho chủ thể quyền số lợi bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm và thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả khác theo quy định.

Trường hợp không được phép của chủ thể quyền nhưng cố ý sao chép tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình hoặc phân phối đến công chúng bản sao tác phẩm, bản sao bản ghi âm, bản sao bản ghi hình và đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. Cá nhân phạm tội có thể bị phạt tiền đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù đến 3 năm; pháp nhân thương mại phạm tội có thể bị phạt tiền đến 3 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn. Chủ thể quyền bị thiệt hại còn có quyền yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại theo quy định.

Các cơ quan, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần kiểm tra rõ nguồn gốc, tác giả, chủ sở hữu và điều kiện sử dụng hình ảnh trước khi đăng tải, chỉnh sửa hoặc khai thác. Chỉ sử dụng hình ảnh khi được chủ thể quyền cho phép, có giấy phép phù hợp hoặc thuộc trường hợp pháp luật cho phép không phải xin phép.

Các tổ chức, doanh nghiệp nên ưu tiên sử dụng hình ảnh do đơn vị tự sản xuất hoặc được cung cấp từ kho dữ liệu có giấy phép rõ ràng; đồng thời lưu giữ hợp đồng, văn bản chấp thuận, hóa đơn và tài liệu chứng minh quyền sử dụng. Cần chủ động rà soát hình ảnh đang đăng tải trên website, fanpage, sàn thương mại điện tử, bao bì và tài liệu quảng cáo; kịp thời gỡ bỏ hoặc thay thế những nội dung không chứng minh được quyền sử dụng. Tuyệt đối không tự ý xóa logo, chữ ký, hình mờ, thông tin quản lý quyền hoặc cắt ghép hình ảnh làm sai lệch nội dung, xúc phạm danh dự, uy tín và xâm phạm quyền riêng tư của tổ chức, cá nhân.

Khi phát hiện hành vi có dấu hiệu xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, người dân cần lưu giữ đường dẫn, hình ảnh, thời điểm đăng tải và các tài liệu liên quan, đồng thời phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền để được xem xét, giải quyết theo quy định./.

                       
Thanh Khiêm