Ngày nay, không khó để bắt gặp những dòng trạng thái như “Cả nhà đi du lịch 3 ngày”, “Đang có mặt tại sân bay”, “Một mình ở nhà”, hay những hình ảnh được đăng tải kèm vị trí chính xác tại nhà riêng, nơi làm việc, trường học. Việc chia sẻ những khoảnh khắc trong cuộc sống là nhu cầu chính đáng của mỗi người. Tuy nhiên, khi thông tin được công khai quá mức, mạng xã hội có thể vô tình trở thành nơi cung cấp dữ liệu cho các đối tượng có ý đồ xấu.

Công an xã Tam Giang cảnh báo thói quen “check-in” trên mạng xã hội

Trước hết, việc thường xuyên công khai vị trí, thời gian và lịch trình di chuyển có thể khiến người khác dễ dàng nắm bắt thói quen sinh hoạt của cá nhân và gia đình. Chẳng hạn, khi một người đăng tải hình ảnh cả gia đình đang đi du lịch xa và cho biết thời gian trở về, các đối tượng xấu có thể lợi dụng thông tin này để xác định thời điểm nhà không có người trông coi, từ đó tìm cơ hội thực hiện hành vi trộm cắp tài sản.

Đáng lo ngại hơn, việc “check-in” tại nhà riêng, trường học của con hoặc những địa điểm thường xuyên lui tới có thể làm lộ thông tin về nơi cư trú, môi trường học tập, lịch trình sinh hoạt của các thành viên trong gia đình. Đặc biệt, việc phụ huynh thường xuyên đăng tải hình ảnh con em kèm tên trường, lớp học, địa điểm đưa đón có thể bị các đối tượng xấu khai thác để tiếp cận, giả danh người quen hoặc thực hiện hành vi lừa đảo.

Bên cạnh đó, những hình ảnh “check-in” tại cơ quan, nơi làm việc nếu thiếu thận trọng có thể vô tình để lộ tài liệu, màn hình máy tính, thông tin nội bộ hoặc những dữ liệu không được phép công khai. Đây cũng là nguy cơ cần được quan tâm trong bối cảnh các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng ngày càng có nhiều thủ đoạn thu thập và khai thác thông tin cá nhân.

Một thủ đoạn khác cần cảnh giác là các đối tượng sử dụng thông tin, hình ảnh và vị trí được công khai trên mạng xã hội để xây dựng kịch bản lừa đảo có tính thuyết phục. Ví dụ, khi biết một người đang đi du lịch, đối tượng có thể giả danh người thân, bạn bè hoặc nhân viên cơ sở lưu trú để liên hệ, yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mã OTP hoặc truy cập đường dẫn giả mạo. Những thông tin được chính người dùng chia sẻ có thể khiến nạn nhân mất cảnh giác.

Trước những nguy cơ trên, Công an xã Tam Giang khuyến cáo người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ thông tin cá nhân khi sử dụng mạng xã hội, nhất là trong việc đăng tải hình ảnh và chia sẻ vị trí.

- Không công khai vị trí theo thời gian thực, nhất là khi đang đi xa, vắng nhà hoặc ở những địa điểm riêng tư. Có thể đăng tải hình ảnh sau khi kết thúc chuyến đi.

- Hạn chế tiết lộ lịch trình cá nhân và gia đình, không công khai thời gian đi, về, địa chỉ nhà riêng hoặc những thông tin có thể giúp người lạ xác định thời điểm nhà không có người.

- Thận trọng khi chia sẻ hình ảnh trẻ em, không đăng tải công khai thông tin trường học, lớp học, lịch trình đưa đón hoặc vị trí thường xuyên xuất hiện của trẻ.

- Kiểm tra chế độ quyền riêng tư, hạn chế người lạ theo dõi bài viết; rà soát quyền truy cập vị trí của các ứng dụng, tắt tính năng định vị khi không cần thiết.

- Không đăng tải hình ảnh chứa thông tin quan trọng như giấy tờ tùy thân, vé máy bay có mã đặt chỗ, mã QR, biển số xe gắn với thông tin cá nhân, tài liệu công tác hoặc thông tin tài khoản.

- Cảnh giác với các cuộc gọi, tin nhắn bất thường, kể cả khi người liên hệ biết chính xác nơi ở, lịch trình hoặc thông tin của người thân. Cần xác minh qua kênh liên lạc đáng tin cậy trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin.

Đặc biệt, đối với thanh thiếu niên, học sinh, phụ huynh cần quan tâm hướng dẫn con em sử dụng mạng xã hội an toàn; không tùy tiện chia sẻ vị trí, thông tin cá nhân hoặc kết bạn, gặp gỡ người lạ chỉ vì những lời mời gọi trên không gian mạng.

Mạng xã hội là công cụ kết nối, chia sẻ thông tin hữu ích nếu được sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, mỗi người cần hiểu rằng không phải thông tin nào trong cuộc sống cũng nên công khai. Một bức ảnh đẹp có thể lưu giữ kỷ niệm, nhưng một vị trí được chia sẻ không đúng lúc cũng có thể trở thành thông tin bị các đối tượng xấu khai thác.

Khi phát hiện dấu hiệu bị theo dõi, đe dọa, giả mạo tài khoản hoặc lợi dụng thông tin cá nhân để lừa đảo, người dân cần lưu giữ bằng chứng và kịp thời trình báo cơ quan Công an gần nhất để được hướng dẫn, xử lý theo quy định./.

Nguyễn Ngọc