Cảnh trong vở Và nơi đây bình minh yên tĩnh.

Vở diễn được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn B.Va-xi-li-ép, một tác phẩm văn học tiêu biểu trong thập niên 60,70 của thế kỷ 20 ở Liên Xô (trước đây), cũng là một trong những tiểu thuyết kinh điển nhất về đề tài chiến tranh vệ quốc. Tác phẩm là câu chuyện cảm động kể về mười cô gái trẻ thuộc một tiểu đội pháo cao xạ được thành lập để bảo vệ vùng trời Ka-rê-li-a - vùng hậu phương xa tiền tuyến của Liên Xô năm 1941. Dưới sự chỉ huy của một nam sĩ quan dự bị - người duy nhất có kinh nghiệm chiến đấu mà chưa bị điều ra tiền tuyến, họ bắt đầu chia sẻ, gắn kết với nhau như một gia đình. Cuộc sống của họ diễn ra bình yên và lãng mạn với những ký ức về tình yêu, gia đình và cả những ước nguyện tương lai. Cho đến một ngày, họ phải chiến đấu và lần lượt hy sinh khi đối mặt với cả tiểu đội lính dù Đức thiện chiến. Mười cô gái đã ngã xuống cùng với tuổi thanh xuân, chỉ duy nhất người chỉ huy sống sót… Qua sự khắc họa thân phận từng con người trong chiến tranh, vở diễn “Và nơi đây bình minh yên tĩnh” mang đến cái nhìn chân thực về sự khốc liệt, dữ dội của chiến tranh, ý chí chiến đấu kiên cường của những người lính Hồng quân Liên Xô để thêm trân trọng giá trị của hòa bình.

Với chủ đề tư tưởng đó, tác phẩm văn học thấm đẫm chủ nghĩa anh hùng ca này đã được chuyển thể, dàn dựng thành phim điện ảnh, truyền hình, kịch ở nhiều nước như Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc và nhận được sự yêu mến, đón nhận của đông đảo công chúng toàn thế giới. Việc mang một tác phẩm kinh điển đã được thể hiện thành công ở nhiều quốc gia về Việt Nam là nỗ lực lớn của Nhà hát Kịch nói Quân đội, song cũng là thách thức mà tập thể nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát phải đối mặt bởi vượt qua cái “bóng” của những lần diễn đã gây tiếng vang trên thế giới là điều không dễ. Nhiệm vụ chẳng đơn giản ấy được “chọn mặt gửi vàng” cho đạo diễn “lão làng”, NSND Lê Hùng và quả thật, ông đã khiến người xem không thất vọng khi làm mới một câu chuyện vốn đã quen bằng việc đưa những thủ pháp điện ảnh vào sân khấu kịch. Ngay từ những cảnh mở màn, người xem đã bị cuốn hút bởi khung cảnh nên thơ, thấm đẫm chất Nga của rừng núi, với những hàng bạch dương cao vút, những đám mây trắng xốp, những bông tuyết nhẹ bay… Vở kịch chỉ diễn ra ngắn gọn trong khoảng một giờ rưỡi, nhưng không dưới mười lần, bối cảnh sân khấu được thay đổi. Không gian này vừa đóng lại, không gian khác lại mở ra. Lối bài trí sân khấu hiện đại và việc sử dụng nhiều kỹ xảo âm thanh, ánh sáng khiến từng tình tiết kịch hiện lên sinh động, rõ nét. Người xem khi nghe thấy tiếng nước tí tách từ nơi những cô gái tắm chung đùa nghịch, tiếng bọt sủi lục bục từ khu đầm lầy trơn trượt, nguy hiểm…, có cảm giác như sự cách tân, kỳ công trong dàn dựng sân khấu cũng đã góp phần tăng thêm cảm xúc, sự nhập tâm cho dàn diễn viên trẻ của Nhà hát Kịch nói Quân đội để họ vào vai rất “ngọt”, với nhiều gương mặt ấn tượng như: Kim Dung, Xuân Thu, Nhật Hằng, Ngọc Anh, Trần Thường, Huyền Trang...

Tái hiện lại không khí của cuộc chiến tranh ở một đất nước xa xôi, lại đã lùi xa hai phần ba thế kỷ, nhưng khi xem vở diễn không hề thấy lạ lẫm, trái lại là cảm giác gần gũi, quen thuộc. Lý giải điều này, PGS,TS Nguyễn Thị Minh Thái, cố vấn văn học kịch cho vở diễn nhận định: Vở “Và nơi đây bình minh yên tĩnh” có nhiều nét tương đồng với cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân Việt Nam. Cuộc chiến tranh nào cũng khốc liệt, cũng ngời sáng chủ nghĩa yêu nước và đặc biệt gặp nhau ở sự lãng mạn cách mạng.

Vở diễn khắc họa đậm nét năm cái chết của năm nữ chiến sĩ trẻ nhưng không hề bi thương mà toát lên sự lãng mạn và ấn tượng. Mỗi cô gái ngã xuống, tấm mây trắng bồng bềnh trên sân khấu từ trên cao lại nhẹ nhàng hạ xuống. Chỉ riêng chi tiết đậm yếu tố tâm linh phương Đông này cũng đã thể hiện sự Việt hóa đầy tinh tế của ê-kíp sáng tạo để một vở diễn mang đậm tinh thần Nga, cốt cách Nga vẫn gần gũi khán giả Việt Nam. Vở diễn cũng có ý nghĩa khẳng định mối quan hệ đoàn kết gắn bó giữa Việt Nam và Liên Xô trước kia và mối quan hệ hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga hiện nay. Đây là hoạt động tham gia chương trình Năm văn hóa Nga tại các nước ASEAN 2016. Được biết, vở diễn sẽ được Nhà hát mang đi tham dự Liên hoan quốc tế sân khấu thử nghiệm lần thứ ba năm 2016, dự kiến diễn ra trong tháng 11 năm nay tại Thủ đô Hà Nội.

Nguồn nhandan.com.vn