Luận điệu xuyên tạc của Đài Á châu tự do (Nguồn: congandaklak.gov.vn)

Thực tế cho thấy, các nội dung xuyên tạc, kích động, chia rẽ thường được phát tán dưới nhiều hình thức, từ thông tin giả mạo, cắt ghép hình ảnh, video đến việc bóp méo các sự kiện, lợi dụng những vấn đề xã hội được dư luận quan tâm để tạo tâm lý hoài nghi, bất mãn. Một số đối tượng còn núp dưới các danh nghĩa như hoạt động xã hội, thiện nguyện, học thuật, môi trường hoặc hỗ trợ cộng đồng để tiếp cận, tác động đến người trẻ.

Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của các trào lưu trên mạng xã hội cũng đặt ra những thách thức nhất định. Việc tiếp nhận thiếu chọn lọc các sản phẩm văn hóa, lối sống lệch chuẩn hoặc nội dung cổ súy chủ nghĩa cá nhân, thực dụng có thể ảnh hưởng đến nhận thức, hành vi, làm phai nhạt những giá trị tốt đẹp của gia đình, cộng đồng và bản sắc văn hóa dân tộc.

Bị can Nguyễn Thành Nam thừa nhận cuốn sách “Chuyện với thanh –
Lời kể mới về ánh sáng” có nhiều nội dung sai sự thật, bôi nhọ hình ảnh Lãnh tụ. (Ảnh: vtv.vn)

Trước thực tế đó, bảo vệ thế hệ trẻ không thể chỉ dừng ở việc ngăn chặn thông tin xấu độc, mà quan trọng hơn là xây dựng “sức đề kháng” từ bên trong, giúp người trẻ có đủ kiến thức, kỹ năng và bản lĩnh để tự nhận diện, sàng lọc và ứng xử có trách nhiệm với thông tin.

Một là, nâng cao kỹ năng số và khả năng kiểm chứng thông tin. Một trong những thủ đoạn phổ biến trên không gian mạng là sử dụng hình ảnh, video hoặc thông tin không đúng bối cảnh để tạo ra nhận thức sai lệch; cắt ghép, chỉnh sửa hình ảnh, đặt tiêu đề giật gân hoặc trích dẫn thông tin thiếu đầy đủ nhằm dẫn dắt cảm xúc người xem.

Do đó, cần trang bị cho giới trẻ kỹ năng kiểm chứng nguồn tin, nhận diện dấu hiệu bất thường và phân biệt thông tin chính xác với tin giả. Trước một thông tin chưa rõ nguồn gốc, mỗi người cần hình thành thói quen kiểm tra xuất xứ, đối chiếu với các nguồn tin đáng tin cậy và cân nhắc kỹ trước khi bình luận hoặc chia sẻ. Có thể thực hiện nguyên tắc “3 không”: không vội tin, không bình luận kích động, không chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng.

Hai là, xây dựng nền tảng tri thức, văn hóa và bản lĩnh cho thế hệ trẻ. Công tác giáo dục cần được đổi mới theo hướng gần gũi, sinh động, phù hợp với cách tiếp nhận thông tin của giới trẻ. Các tổ chức Đoàn, Hội, nhà trường cần tận dụng hiệu quả nền tảng số để đưa những nội dung tích cực, kiến thức lịch sử, văn hóa, pháp luật và kỹ năng sống đến gần hơn với thanh niên.

Giáo dục truyền thống cũng cần được gắn với trải nghiệm thực tế. Những câu chuyện về lịch sử dân tộc, sự hy sinh của các thế hệ đi trước sẽ có sức lay động mạnh mẽ hơn khi được truyền tải bằng những hình thức trực quan, sáng tạo. Gia đình cũng giữ vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Khi lòng yêu nước được hình thành trên nền tảng hiểu biết và được thể hiện bằng những hành động thiết thực, đó sẽ trở thành nguồn sức mạnh giúp người trẻ vững vàng trước những tác động tiêu cực.

Ba là, tạo môi trường để người trẻ cống hiến và khẳng định mình. Thanh niên cần được tạo điều kiện tham gia các hoạt động tình nguyện, khởi nghiệp, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Chính quyền, nhà trường, tổ chức Đoàn, Hội và các cơ quan, đơn vị cần lắng nghe ý kiến của người trẻ, tạo cơ hội để họ đóng góp sáng kiến, tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn của địa phương, đất nước.

Khi được tin tưởng, trao cơ hội và nhìn thấy giá trị đóng góp của mình, người trẻ sẽ có thêm động lực gắn bó với cộng đồng, hình thành trách nhiệm xã hội và phát huy năng lực một cách tích cực. Đây cũng là cách thiết thực để biến lòng yêu nước thành những hành động cụ thể trong học tập, lao động, sáng tạo và xây dựng quê hương.

Bốn là, tăng cường vai trò của lực lượng chức năng trong bảo vệ thế hệ trẻ trên không gian mạng. Các cơ quan chức năng cần chủ động nắm tình hình, kịp thời cung cấp thông tin chính thống, tuyên truyền phương thức, thủ đoạn của các hoạt động lôi kéo, kích động và nâng cao nhận thức về an ninh mạng cho học sinh, sinh viên.

Cùng với đó, cần tăng cường phối hợp giữa lực lượng Công an, nhà trường, gia đình và các tổ chức Đoàn, Hội trong công tác giáo dục, định hướng và hỗ trợ người trẻ. Việc xử lý thông tin vi phạm cần được thực hiện đúng quy định pháp luật, đồng thời chú trọng cung cấp thông tin chính xác, kịp thời để hạn chế khoảng trống thông tin và ngăn ngừa việc tin giả, tin sai sự thật lan truyền.

Thực tế cho thấy, nhiều bạn trẻ hôm nay không hề thờ ơ với lịch sử hay những giá trị truyền thống. Ngược lại, bằng cách riêng của mình, họ đang thể hiện tình yêu quê hương, đất nước qua những sản phẩm truyền thông sáng tạo trên TikTok, YouTube, Facebook…; qua các video, infographic, podcast, hoạt động tình nguyện và những sáng kiến hướng đến cộng đồng.

Trong kỷ nguyên số, mỗi người trẻ đều có thể trở thành một chủ thể truyền thông. Vì vậy, bên cạnh việc tiếp nhận thông tin có chọn lọc, thanh niên cũng cần chủ động lan tỏa những giá trị tốt đẹp, thông tin tích cực và câu chuyện truyền cảm hứng; đồng thời bình tĩnh, có trách nhiệm khi tham gia tranh luận trên mạng xã hội.

Bảo vệ thế hệ trẻ trước thông tin xấu độc không chỉ là nhiệm vụ của riêng một cơ quan, tổ chức mà cần sự chung tay của gia đình, nhà trường, xã hội và chính mỗi người trẻ. Khi được trang bị đầy đủ tri thức, kỹ năng số, ý thức pháp luật và bản lĩnh, thế hệ trẻ sẽ không chỉ biết tự bảo vệ mình mà còn trở thành những “điểm sáng” lan tỏa thông tin tích cực, góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh và đóng góp thiết thực vào sự phát triển của đất nước./.

Bình Minh