Hiện nay, đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình phát triển của dân tộc, đặc biệt cả nước đang thực hiện cuộc cách mạng sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả và sáp nhập địa giới hành chính, việc bổ sung, sửa đổi một số điều trong Hiến pháp năm 2013 là bước đi tất yếu, tạo hành lang pháp lý rõ ràng và thống nhất, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ Nhân dân và thích ứng linh hoạt với yêu cầu của thời đại.

Ảnh minh họa

Theo đó, Ủy ban dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp 2013 đã công bố dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 để lấy ý kiến Nhân dân. Theo đó, dự kiến sửa đổi 08 điều gồm: Điều 9, Điều 10 (thuộc Chương 1 về chế độ chính trị); Điều 84 (thuộc Chương V về Quốc hội); các Điều 110, 111, 112, 114, 115 (thuộc Chương 9 về chính quyền địa phương)

như sau:
- Tại Điều 9 quy định về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
+ Dự thảo nghị quyết đã bổ sung nội dung “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là bộ phận của hệ thống chính trị của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo”;
+ Bổ sung quy định “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thể hiện ý chí, nguyện vọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; phản ánh ý kiến, kiến nghị của nhân dân đến các cơ quan nhà nước”.
+ Dự thảo nghị quyết cũng xác định rõ “Công đoàn Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam là các tổ chức chính trị - xã hội trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, được thành lập trên cơ sở tự nguyện, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của thành viên, hội viên tổ chức mình; được tổ chức và hoạt động thống nhất trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; cùng với các tổ chức thành viên khác của Mặt trận hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động dưới sự chủ trì của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
+ Dự thảo nghị quyết cũng sửa đổi khoản 3 tại Điều 9, nêu rõ: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức thành viên của Mặt trận và các tổ chức xã hội khác hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, điều lệ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, điều lệ của mỗi tổ chức.
 

Công an Bạc Liêu tham dự hội nghị trực tuyến về sửa đổi Hiến pháp 2013

- Tại Điều 10 về Công đoàn Việt Nam, so với Hiến pháp 2013, dự thảo nghị quyết đã bỏ nội dung “Công đoàn Việt Nam được thành lập trên cơ sở tự nguyện”, đồng thời xác định rõ Công đoàn trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đồng thời, bổ sung chức năng “đại diện cấp quốc gia” trong quan hệ lao động và quốc tế; nhấn mạnh thêm vai trò kiểm tra, thanh tra, tuyên truyền, vận động người lao động.

- Tại Điều 84 về các cơ quan được quyền trình luật, pháp lệnh, dự thảo nghị quyết đã bỏ “cơ quan trung ương của các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” khỏi các cơ quan có quyền trình dự án luật, pháp lệnh.

- Về các quy định tại Chương 9 về chính quyền địa phương
+ Dự thảo nghị quyết đã bỏ quy định về đơn vị hành chính cấp huyện và sửa đổi thành: Các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam gồm tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các đơn vị hành chính dưới tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương;
+ Việc xác định các loại đơn vị hành chính dưới tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và trình tự, thủ tục thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính do Quốc hội quy định. (Tại điều này, dự thảo nghị quyết đã bỏ quy định “phải lấy ý kiến Nhân dân địa phương”)
+ Sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 111: “Chính quyền địa phương gồm có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân được tổ chức ở đơn vị hành chính phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do Quốc hội quy định”.
+ Sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 112: “Nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương được xác định trên cơ sở phân định thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương và của chính quyền địa phương từng cấp”.
+ Sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 114: “Ủy ban nhân dân do Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm trước Hội đồng nhân dân và cơ quan hành chính nhà nước cấp trên”.
+ Sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 115: “Đại biểu Hội đồng nhân dân có quyền chất vấn Chủ tịch Ủy ban nhân dân, các thành viên khác của Ủy ban nhân dân và người đứng đầu cơ quan thuộc Ủy ban nhân dân. Người bị chất vấn phải trả lời trước Hội đồng nhân dân. Đại biểu Hội đồng nhân dân có quyền kiến nghị với các cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị ở địa phương. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị này có trách nhiệm tiếp đại biểu, xem xét, giải quyết kiến nghị của đại biểu”.
 

Ảnh minh họa

Cũng theo dự thảo nghị quyết, khi kiện toàn tổ chức bộ máy của các cơ quan sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong năm 2025 thì:

- Không tiến hành bầu các chức danh Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Trưởng các Ban của Hội đồng nhân dân, Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Ủy viên Ủy ban nhân dân tại đơn vị hành chính hình thành sau sắp xếp; không bầu Trưởng đoàn, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hình thành sau sắp xếp.

- Căn cứ thông báo của cấp ủy có thẩm quyền quản lý cán bộ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ định Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Trưởng các Ban của Hội đồng nhân dân, Trưởng đoàn, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội của các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hình thành sau sắp xếp;


- Thủ tướng Chính phủ chỉ định Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân của các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hình thành sau sắp xếp;

- Thường trực Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chỉ định Ủy viên Ủy ban nhân dân của tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hình thành sau sắp xếp và chỉ định Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Trưởng các Ban của Hội đồng nhân dân, Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân của đơn vị hành chính cấp xã hình thành sau sắp xếp;

- Thường trực Hội đồng nhân dân cấp xã chỉ định Ủy viên Ủy ban nhân dân của đơn vị hành chính cấp xã hình thành sau sắp xếp. Trường hợp đặc biệt, cho phép chỉ định nhân sự không phải là đại biểu Hội đồng nhân dân giữ các chức danh lãnh đạo Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp xã hình thành sau sắp xếp
Dự thảo nghị quyết cũng nêu rõ, việc sửa đổi Hiến pháp có hiệu lực từ 1/7/2025. Từ ngày có hiệu lực sẽ kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước.

Với sự tham gia ý kiến của Nhân dân, quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước, Hiến pháp sửa đổi năm 2025 sẽ trở thành nền tảng vững chắc cho công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Đó là một bước tiến có tính lịch sử, thể hiện tầm nhìn dài hạn và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam trong thời đại hội nhập và chuyển đổi số toàn cầu./.

 Phương Thảo