Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, những khó khăn trong công tác thi hành án dân sự không chỉ xuất hiện khi tổ chức cưỡng chế mà có thể phát sinh ở bất kỳ giai đoạn nào của quá trình thi hành án. Từ việc tống đạt quyết định, xác minh điều kiện thi hành án, xem xét, thẩm định, định giá tài sản đến tổ chức bán đấu giá đều tiềm ẩn nguy cơ người phải thi hành án hoặc các đối tượng liên quan cản trở, chống đối, gây mất an ninh, trật tự.

Công an tỉnh phối hợp Cơ quan THADS tỉnh bảo vệ
đảm bảo an toàn cưỡng chế tại phường Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Luật THADS số 106/2025/QH15 đã thay đổi cách tiếp cận trong cơ chế phối hợp giữa cơ quan THADS và lực lượng Công an. Nếu trước đây nhiệm vụ của Công an chủ yếu tập trung vào bảo vệ cưỡng chế thi hành án, thì theo quy định mới, lực lượng Công an có trách nhiệm bảo vệ trật tự, an toàn xã hội trong suốt quá trình tổ chức thi hành án khi có yêu cầu và khi xuất hiện các hành vi chống đối, cản trở việc thi hành án.

Đây được xem là bước hoàn thiện quan trọng về mặt pháp lý, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng, đồng thời tạo điều kiện để Chấp hành viên thực hiện nhiệm vụ trong môi trường an toàn, đúng quy định của pháp luật.

Cùng với Luật THADS năm 2025, Nghị định số 152/2026/NĐ-CP đã cụ thể hóa trình tự, thủ tục phối hợp giữa cơ quan THADS và Công an trong bảo vệ cưỡng chế thi hành án. Theo đó, đối với các vụ việc phải huy động lực lượng, Chấp hành viên có trách nhiệm xây dựng kế hoạch cưỡng chế, trong đó xác định rõ đối tượng bị cưỡng chế, biện pháp áp dụng, thời gian, địa điểm, phương án tổ chức thực hiện, nhu cầu về lực lượng bảo vệ và kinh phí thực hiện.

Trước khi ban hành kế hoạch cưỡng chế, cơ quan THADS phải có văn bản trao đổi với Công an cấp xã nơi tổ chức cưỡng chế để thống nhất nội dung phối hợp. Nội dung trao đổi không chỉ bao gồm thông tin về người bị cưỡng chế, thời gian, địa điểm và biện pháp cưỡng chế mà còn đánh giá toàn diện tính chất vụ việc, tình hình an ninh, trật tự trên địa bàn, khả năng chống đối của người phải thi hành án và các yêu cầu cụ thể đối với lực lượng bảo vệ.

Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi nhận được đề nghị của cơ quan THADS, Công an cấp xã phải có văn bản trả lời về các nội dung phối hợp. Đối với những vụ việc phức tạp, có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, trật tự hoặc liên quan đến nhiều địa bàn, Công an cấp xã phải báo cáo Công an cấp tỉnh để chỉ đạo thống nhất việc xây dựng và triển khai phương án bảo vệ.

Một điểm mới đáng chú ý khác là sau khi nhận được kế hoạch cưỡng chế đã được phê duyệt, trong thời hạn 3 ngày làm việc, Công an cấp xã phải xây dựng kế hoạch và phương án bảo vệ cưỡng chế theo quy định của Bộ trưởng Bộ Công an. Kế hoạch này phải được gửi cho cơ quan THADS trước thời điểm tổ chức cưỡng chế ít nhất 5 ngày làm việc, đồng thời thông tin đến các cơ quan, đơn vị có liên quan để chủ động triển khai nhiệm vụ.

Quy định mới cũng xác định rõ cơ chế xử lý đối với những trường hợp giữa cơ quan THADS và cơ quan Công an còn có ý kiến khác nhau về nội dung phối hợp. Khi đó, Thủ trưởng cơ quan THADS sẽ báo cáo Trưởng Ban Chỉ đạo THADS cấp tỉnh hoặc cấp có thẩm quyền để xem xét, chỉ đạo, bảo đảm việc tổ chức thi hành án được thực hiện thống nhất, đúng quy định của pháp luật.

Có thể thấy, việc luật hóa nhiều nội dung trước đây được quy định tại Thông tư liên tịch số 03/2012/TTLT-BTP-BCA, đồng thời bổ sung các quy định mới phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương và tổ chức lực lượng Công an hiện nay đã tạo hành lang pháp lý đầy đủ, rõ ràng hơn cho công tác phối hợp trong thi hành án dân sự.

Việc xác định rõ trách nhiệm của Công an cấp xã không chỉ trong bảo vệ cưỡng chế mà còn tham gia bảo đảm an ninh, trật tự trong toàn bộ quá trình tổ chức thi hành án sẽ góp phần phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời các hành vi chống đối, bảo vệ an toàn cho lực lượng thi hành công vụ, quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thi hành án dân sự, đáp ứng yêu cầu giữ vững an ninh, trật tự trong tình hình mới./.

Minh Phụng