Họa sĩ Trần Hữu Thảnh sinh năm 1942 tại Quảng Xương, Thanh Hóa mảnh đất giàu truyền thống cách mạng. Trước khi đến với mỹ thuật chuyên nghiệp, ông từng là công nhân tại khu gang thép Thái Nguyên. Năm 1966, với tình yêu hội họa cháy bỏng, ông thi đỗ vào Trường Mỹ thuật Việt Bắc và tốt nghiệp sau 3 năm miệt mài học tập. Suốt thời sinh viên, ông tích cực cộng tác với nhiều tòa báo qua các thể loại tranh minh họa, biếm họa và tranh đả kích.

Chân dung Họa sĩ Trần Hữu Thành đăng trên Báo Lao Động ngày 15/8/2024

Năm 1970, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn cam go nhất, người thanh niên Trần Hữu Thảnh gác lại bút nghiên để khoác lên mình màu áo lính. Trải qua sáu năm quân ngũ, lăn lộn khắp các chiến trường ác liệt, có những thời khắc cái chết cận kề, ông vẫn giữ vững niềm tin và cây cọ sáng tác. Với tay nghề hội họa tài hoa, khi vào quân ngũ ông được giao chuyên trách công tác tuyên huấn. Năm 1971, sau khi tham gia chiến dịch Đường 9 Nam Lào, ông được điều ra Quảng Bình để tham gia triển lãm tuyên truyền chiến thắng.

Sau ngày 30/4/1975 lịch sử, chuẩn bị cho lễ duyệt binh của Quân đoàn 3 tại căn cứ Đồng Dù, ông vinh dự được giao vẽ bức tranh cổ động trung tâm, thể hiện hình ảnh Bác Hồ giữa không khí quây quần của công - nông - binh. Đến tháng 5/1975, ông tiếp tục thực hiện bức tranh sơn dầu khổ lớn mang chủ đề “Như có Bác Hồ trong ngày vui giải phóng”, trưng bày tại khuôn viên Dinh Độc Lập. Cuối năm 1975, ông chính thức chuyển sang công tác tại Cục Công tác chính trị, Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) cho đến khi về hưu.

Sau khi gia nhập lực lượng Công an nhân dân, họa sĩ Trần Hữu Thảnh không ngại gian khổ, luôn có mặt ở những điểm nóng của đất nước. Khi chiến tranh biên giới nổ ra, ông cõng giá vẽ, toan, bút, mực lên huyện biên giới Trà Lĩnh (Cao Bằng). Tại đây, ông thực hiện phương châm 3 cùng với nhân dân, gắn bó khăng khít với các chiến sĩ Công an để ghi lại những khoảnh khắc chân thực nhất. Chỉ trong thời gian ngắn, ông đã sáng tác hơn 100 bức ký họa, phản ánh sinh động: Hình ảnh chiến sĩ Công an kề vai sát cánh cùng nhân dân phục hồi cuộc sống sau chiến tranh; Các hoạt động văn hóa, văn nghệ tràn đầy sức sống của đồng bào các dân tộc vùng cao; Lực lượng Công an kiên cường bám đất, bám dân, giữ gìn trật tự, an toàn cho từng bản làng yên vui.

Vượt qua những nhiệm vụ tuyên truyền mang tính thời sự ban đầu, ông tự tin bước vào những công trình nghệ thuật mang giá trị lịch sử cao. Tiêu biểu là tác phẩm sơn dầu khổ lớn (dài 18m, cao 1.2m) phục vụ triển lãm “Bốn mươi năm bảo vệ chính quyền cách mạng” (1985). Lấy cảm hứng từ sự kiện Bác Hồ thăm lực lượng Công an nhân dân năm 1962, ông đã dành nửa năm ăn ngủ tại trụ sở Bộ Nội vụ (số 15 Trần Bình Trọng, Hà Nội), vẽ 7 bức phác họa trên giấy dó để lắng nghe ý kiến đóng góp từ tập thể lãnh đạo (như nguyên Thứ trưởng Trần Đông) và các chuyên gia mỹ thuật (như họa sĩ Mai Văn Hiến). Bức tranh hoàn thành là một kiệt tác, thể hiện tình cảm kính yêu sâu sắc của lực lượng Công an nhân dân đối với Bác Hồ.

Dấu ấn đậm nét nhất, làm nên tên tuổi trường tồn của họa sĩ Trần Hữu Thảnh đối với ngành Công an, chính là việc ông sáng tác Biểu trưng Công an nhân dân Việt Nam. Năm 1983, Bộ Nội vụ phát động cuộc thi sáng tác biểu trưng Công an nhân dân. Bằng tư duy sáng tạo của người lính dày dạn kinh nghiệm, ông đã tập trung suy tư, dành 5 ngày liên tục cắt dán tỉ mỉ, tạo nên mô hình nổi như một bức phù điêu, sau đó thể hiện lại ý tưởng trên chất liệu bột màu.

Cấu trúc và ý nghĩa của Biểu trưng Công an nhân dân do ông sáng tạo bao gồm:

- Vòng lúa vàng và bánh xe công nghiệp: lần lượt tượng trưng cho giai cấp nông dân và giai cấp công nhân - hai lực lượng nòng cốt của khối đại đoàn kết;

- Dải lụa dưới bánh xe: tượng trưng cho sự mềm mại, uyển chuyển nhưng kiên định của lực lượng Công an nhân dân.

Tác phẩm xuất sắc này đã được Bộ Nội vụ chính thức công nhận, chọn làm Biểu trưng chính thức của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam. Từ đó đến nay, biểu trưng này đã trở thành hình ảnh quen thuộc trên các trụ sở, phù hiệu, cờ thưởng và ấn phẩm của ngành. Không dừng lại ở đó, biểu trưng do ông thiết kế còn tiếp tục được ứng dụng để làm Huy hiệu “Bảo vệ an ninh Tổ quốc”, mẫu Huy chương Vàng, Huy chương Bạc và Cờ thưởng luân lưu cho các hội diễn văn nghệ.

Cả cuộc đời gắn bó với màu áo lính và cây cọ vẽ, họa sĩ Trần Hữu Thảnh đã để lại một di sản nghệ thuật đồ sộ. Những tác phẩm của ông không chỉ có giá trị thẩm mỹ cao mà còn là những tài liệu lịch sử bằng hình ảnh vô giá, phản ánh trọn vẹn chặng đường gian khổ nhưng vinh quang của dân tộc và của lực lượng Công an nhân dân.

Dù đã bước qua tuổi 84, người họa sĩ vẫn giữ trọn ngọn lửa đam mê, tinh thần phong độ và sức sống dồi dào với nghề. Tấm gương làm việc nghiêm túc, sự kết hợp giữa tài năng cá nhân và lòng tận tụy phụng sự Tổ quốc của ông mãi là bài học sáng ngời cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nghệ sĩ trẻ trong lực lượng Công an học tập, noi theo.

Họa sĩ Trần Hữu Thảnh - một người nghệ sĩ trọn đời gắn bó, tận hiến và làm rạng rỡ hình ảnh người chiến sĩ Công an nhân dân trong lòng nhân dân!

Hạ Lâm Uyên