Thông tư liên tịch số 08/2026
Thông tư đã bổ sung nhiều nội dung quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan trong quá trình xét, quyết định và tổ chức thi hành việc tha tù trước thời hạn có điều kiện.
- Ưu tiên thực hiện trên môi trường điện tử
Một trong những điểm mới nổi bật của Thông tư là quy định việc phối hợp giữa các cơ quan được ưu tiên thực hiện trên môi trường điện tử, phù hợp với chủ trương chuyển đổi số quốc gia. Theo đó, việc trao đổi hồ sơ, tài liệu và phối hợp giải quyết được thực hiện trên cơ sở dữ liệu số, giao dịch điện tử, đồng thời bảo đảm yêu cầu về bảo vệ bí mật nhà nước. Đây là bước tiến quan trọng giúp giảm thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.
- Bổ sung, hoàn thiện hồ sơ đề nghị tha tù trước thời hạn
Thông tư quy định cụ thể hơn về thành phần hồ sơ đề nghị tha tù trước thời hạn có điều kiện. Ngoài các tài liệu đã được quy định trước đây, hồ sơ còn phải thể hiện rõ: Cam kết của phạm nhân không vi phạm pháp luật và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ trong thời gian thử thách. Các tài liệu chứng minh đã hoàn thành nghĩa vụ dân sự, án phí hoặc được miễn theo quy định. Hồ sơ chứng minh thuộc các đối tượng được ưu tiên như người có công với cách mạng, người từ đủ 70 tuổi trở lên, người khuyết tật nặng, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi và người chưa thành niên. Việc quy định chi tiết giúp thống nhất cách lập hồ sơ giữa các cơ sở giam giữ, hạn chế thiếu sót trong quá trình xét duyệt.
- Quy định rõ thời hạn lập và thẩm định hồ sơ
Thông tư lần đầu quy định cụ thể các mốc thời gian hoàn thành việc rà soát, lập hồ sơ và thẩm định hồ sơ sau các kỳ xếp loại cải tạo quý I, quý II và quý IV. Việc xác định rõ thời hạn giúp: Chủ động xây dựng kế hoạch xét tha tù, hạn chế tình trạng chậm trễ và bảo đảm quyền lợi của phạm nhân đủ điều kiện được xem xét đúng thời điểm.
- Quan tâm nhiều hơn đến người chưa thành niên
Một điểm mới đáng chú ý là Thông tư dành riêng các quy định đối với phạm nhân là người chưa thành niên. Theo đó, hồ sơ được đơn giản hóa, quy trình lập hồ sơ và thẩm định được rút ngắn, cơ quan thẩm định phải trả lời trong thời hạn 10 ngày làm việc. Sau khi có ý kiến đồng ý, cơ sở giam giữ phải hoàn thiện hồ sơ gửi Tòa án trong 03 ngày làm việc. Quy định này thể hiện chính sách nhân đạo, tạo điều kiện để người chưa thành niên sớm tái hòa nhập cộng đồng.
- Bổ sung quy định đối với người từng được tạm đình chỉ chấp hành án hoặc bắt buộc chữa bệnh
Thông tư quy định rõ trường hợp người đã được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù hoặc áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh khi quay trở lại chấp hành án vẫn có thể được xem xét tha tù trước thời hạn nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo luật. Đây là nội dung chưa được quy định cụ thể trong văn bản trước đây, góp phần tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn áp dụng.
- Tăng cường vai trò kiểm sát của Viện kiểm sát
Thông tư quy định rõ hơn trách nhiệm của Viện kiểm sát trong việc kiểm sát quá trình lập hồ sơ. Nếu phát hiện phạm nhân đủ điều kiện nhưng chưa được đề nghị, Viện kiểm sát có quyền kiến nghị, yêu cầu cơ quan quản lý giam giữ khẩn trương lập hồ sơ để trình Tòa án xem xét. Quy định này góp phần bảo đảm tính khách quan, tránh bỏ sót đối tượng đủ điều kiện được hưởng chính sách khoan hồng của Nhà nước.
- Quy định chặt chẽ việc thi hành và hủy quyết định tha tù
Thông tư cũng bổ sung hướng dẫn cụ thể về: Công bố quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện; cấp giấy chứng nhận cho người được tha; bàn giao hồ sơ giữa các cơ quan; trình tự thi hành quyết định hủy quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện. Việc quy định đầy đủ quy trình giúp nâng cao hiệu quả quản lý sau khi người được tha trở về địa phương và bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện trên phạm vi toàn quốc.
Thông tư liên tịch số 08/2026 đã khắc phục nhiều bất cập của Thông tư số 04/2018, đồng thời cập nhật đầy đủ các quy định của hệ thống pháp luật mới về hình sự và thi hành án hình sự. Những điểm mới như ưu tiên chuyển đổi số, quy định chặt chẽ về hồ sơ, xác định rõ thời hạn giải quyết, bổ sung quy định đối với người chưa thành niên và tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan đã góp phần hoàn thiện cơ chế xét tha tù trước thời hạn có điều kiện theo hướng công khai, minh bạch, thống nhất và nhân đạo. Việc triển khai hiệu quả Thông tư sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người chấp hành án, khuyến khích cải tạo tiến bộ và nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hình sự trong giai đoạn mới./.
Nguyễn Tiến Lên