Chặng đường đàm phán mà Anh và EU vừa kết thúc đã đạt được những bước tiến đáng khích lệ. Theo đó, hai bên đã thống nhất được phương án giải quyết cho cả ba "nút thắt" chính. Một là, về vấn đề bảo đảm lợi ích cho công dân sau Brexit, hai bên đã thống nhất là 4,5 triệu công dân EU sống tại Anh và công dân Anh sống tại EU sẽ vẫn giữ được quyền cơ bản là đi lại tự do giữa Anh với EU và ngược lại. Mọi công dân của Anh và EU đang sống trên lãnh thổ phía bên kia trước khi Brexit diễn ra được quyền tiếp tục cư trú, làm việc và học tập. Ðồng thời, họ cũng sẽ vẫn được quyền hưởng dịch vụ chăm sóc y tế, hưu trí và các khoản trợ cấp xã hội khác.

Nút thắt thứ hai trong đàm phán Brexit thời gian qua là vấn đề đường biên giới với Ai-len cũng đã được lên phương án "giải tỏa". Theo đó, Anh cam kết sẽ không thiết lập biên giới cứng nhằm bảo vệ thỏa thuận "Ngày thứ sáu tốt lành" - hiệp định ký năm 1998 mang lại hòa bình cho Bắc Ai-len sau hàng chục năm xung đột và bảo đảm phát triển kinh tế của CH Ai-len. Hai bên cũng đã thống nhất được phương án để gỡ bỏ vướng mắc lớn thứ ba là vấn đề hóa đơn tài chính cho cuộc "ly hôn" thế kỷ này. Theo đó, Anh và EU đã thống nhất được danh sách, nguyên tắc tính toán giá trị các mục phải thanh toán…

Theo kế hoạch, thỏa thuận trên sẽ được trình lên lãnh đạo 27 nước EU xem xét thông qua tại Hội nghị cấp cao khối này ngày 14-12 tới. Với những thỏa thuận quan trọng vừa đạt được, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) G.Giăng-cơ đã hoan hỉ nhận định rằng, các cuộc đàm phán Brexit giữa Anh và EU đã đạt được những tiến bộ đầy đủ để hai bên bước vào "hiệp 2" của cuộc đàm phán với nội dung chính là thảo luận về tương lai quan hệ thương mại của EU với nước Anh. Dự kiến, cuộc đàm phán này có thể được khởi động vào đầu năm 2018. Trong khi đó, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Ð.Tu-xcơ cho biết, hiện phía EU đã sẵn sàng khởi động các cuộc đàm phán về giai đoạn chuyển tiếp, xây dựng một mối quan hệ đối tác gần gũi trong quan hệ thương mại, chống khủng bố và tội phạm quốc tế, cũng như chính sách an ninh, quốc phòng và đối ngoại. Phía Anh cũng đã đưa ra những đánh giá lạc quan về triển vọng đàm phán và tương lai mối quan hệ Anh - EU. Bộ trưởng Tài chính Anh P.Ham-môn khẳng định rằng, thỏa thuận "ly hôn" sẽ là lực đẩy cho nền kinh tế Anh, đồng thời hối thúc cả hai bên cùng tiến tới một thỏa thuận thương mại giúp tạo ra công ăn việc làm và thúc đẩy thịnh vượng.

Tuy nhiên, giới phân tích nhận định rằng, dù ở chặng đường thứ nhất, EU và Anh đã đạt được kết quả đàm phán đáng ghi nhận, những thách thức ở chặng đàm phán tiếp theo vẫn vô cùng lớn. Ngay cả "người trong cuộc" là Chủ tịch Hội đồng châu Âu Ð.Tu-xcơ cũng cảnh báo giai đoạn đàm phán sắp tới sẽ khó khăn hơn các cuộc thương lượng về điều khoản "ly hôn" vừa qua. Theo ông Tu-xcơ, EU cần Anh làm rõ quan điểm của Luân Ðôn về việc xây dựng quan hệ song phương trong tương lai sau khi Anh rời khỏi thị trường chung. EU cũng đòi hỏi Anh tôn trọng luật pháp EU trong quá trình chuyển tiếp, cũng như thực hiện đầy đủ các cam kết về ngân sách và tuân thủ quyền giám sát tư pháp của khối.

Trong khi đó, chưa có gì bảo đảm Luân Ðôn sẽ chấp nhận các điều khoản này vô điều kiện. Ngoài ra, vấn đề "hóa đơn ly hôn" dù đã đạt được thỏa thuận bước đầu, song sẽ vẫn là một trở ngại của tiến trình đàm phán Brexit giai đoạn tới. Bộ trưởng phụ trách Brexit của Anh Ð.Ðây-vi đã lên tiếng nhắc nhở EU rằng, Anh sẽ không thanh toán "hóa đơn ly hôn" nếu không đạt thỏa thuận thương mại sau Brexit. Trong bản thỏa thuận dài 15 trang vừa được Anh và EU ký cuối tuần qua, Anh sẽ trả 35 đến 39 tỷ bảng Anh (47 đến 52 tỷ USD) cho "hóa đơn ly hôn" với EU vào tháng 3-2019. Tuy nhiên, ông Ðây-vi cho rằng, đây chỉ là "một tuyên bố về ý định" chứ không "có ràng buộc pháp lý phải thi hành". Trong khi đó, phía Ai-len đã lập tức có phản ứng khá gay gắt với tuyên bố của Anh. Ðại diện Ai-len khẳng định đây là một thỏa thuận có tính ràng buộc, "Ai-len và EU sẽ buộc Vương quốc Anh phải thanh toán".

"Hóa đơn ly hôn" sẽ là vấn đề còn gây tranh cãi căng thẳng không chỉ giữa Anh với EU, mà cả trong nội bộ nước Anh. Những ngày gần đây, sức ép lên Thủ tướng Anh T.Mây đang gia tăng khi bà cần phải đạt được thỏa thuận về vấn đề thanh toán "hóa đơn ly hôn" trước thềm Hội nghị cấp cao EU sắp tới. Ðây là cuộc họp có ý nghĩa quan trọng với tiến trình đàm phán Brexit giai đoạn hai. Theo đó, các nhà lãnh đạo EU sẽ quyết định có "bật đèn xanh" cho việc đưa tiến trình đàm phán Brexit bước sang giai đoạn đàm phán tiếp theo hay không.

Với những thách thức không hề nhỏ nói trên, dù EU và Anh đã vượt qua một chặng đường đàm phán Brexit nhiều chông gai, nhưng "sau vực sâu là núi cao", và còn quá nhiều gian nan chờ đợi họ ở chặng đường phía trước.

Nguồn nhandan.com.vn