Việc Đại sứ quán Mỹ tại I-xra-en được chuyển từ Ten A-víp về Giê-ru-xa-lem được thực hiện sau quyết định của Tổng thống Đ.Trăm công nhận vùng thánh địa này là thủ đô của I-xra-en vào tháng 12-2017. Người đứng đầu Nhà trắng khẳng định, ông đã thực hiện cam kết về chính sách của Oa-sinh-tơn. Tuy nhiên, thực tế, quyết định này của Tổng thống Đ.Trăm đã đi ngược lại chính sách Trung Đông của các chính quyền tiền nhiệm. Trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình Trung Đông bị đóng băng kể từ năm 2014, cộng đồng quốc tế lo ngại động thái của Mỹ có thể “thêm dầu vào lửa”, châm ngòi cho vòng xoáy xung đột mới giữa I-xra-en và Pa-le-xtin, làm gia tăng tình trạng bất ổn tại khu Bờ Tây, vùng đất bị chiếm đóng của Pa-le-xtin và trên biên giới dải Ga-da với I-xra-en, nơi quân đội Nhà nước Do Thái đang tăng cường các hành động trấn áp đối với người biểu tình Pa-le-xtin suốt thời gian qua.
Chính quyền Mỹ tuyên bố rằng, việc chuyển Đại sứ quán về Giê-ru-xa-lem không nhằm định hướng đến các đường biên giới cuối cùng của vùng đất này. Tuy nhiên, hầu hết các quốc gia khác đều cho rằng tình trạng của Giê-ru-xa-lem, vùng đất linh thiêng đối với cả người Do Thái, Hồi giáo và Thiên chúa giáo, nên được xác định trong một thỏa thuận hòa bình cuối cùng giữa I-xra-en và Pa-le-xtin; đồng thời cho rằng, việc di chuyển đại sứ quán về Giê-ru-xa-lem sẽ làm tổn hại đến bất kỳ thỏa thuận như vậy. Bởi, Pa-le-xtin luôn khẳng định quyết tâm thành lập một Nhà nước độc lập với thủ đô Đông Giê-ru-xa-lem.
Sự vắng mặt của hầu hết các nhà ngoại giao được mời dự sự kiện khai trương Đại sứ quán Mỹ ở Giê-ru-xa-lem cho thấy không thể có sự đồng thuận giữa các nước trong vấn đề này. I-xra-en đã mời 86 đại sứ và đại diện ngoại giao các nước tham dự sự kiện, song chỉ có 33 đại diện xác nhận tham dự, trong đó có đại biểu đến từ Goa-tê-ma-la và Pa-ra-goay, hai quốc gia “theo chân” Mỹ sẽ mở đại sứ quán tại Giê-ru-xa-lem vào cuối tháng này. Các nước châu Âu chia rẽ quan điểm liên quan đến vấn đề Giê-ru-xa-lem. Đáng chú ý, tham dự hội nghị do Bộ Ngoại giao I-xra-en tổ chức chỉ có đại diện các nước Hung-ga-ri, Ru-ma-ni và Cộng hòa Séc, song không có đại diện đến từ các quốc gia phương Tây thuộc Liên hiệp châu Âu (EU). Phái đoàn EU tại I-xra-en nói rằng, khối này sẽ tôn trọng sự đồng thuận quốc tế về Giê-ru-xa-lem, bao gồm cả vị trí các cơ quan đại diện ngoại giao của họ cho đến khi tình trạng cuối cùng của Giê-ru-xa-lem được giải quyết. Nhiều quốc gia khác, trong đó có Nhật Bản, I-ran lên tiếng bày tỏ lo ngại việc Mỹ tái bố trí Đại sứ quán của nước này tại I-xra-en có thể làm gia tăng căng thẳng tại Trung Đông, hoặc khiến tiến trình hòa bình vốn đình trệ ở khu vực này càng khó khăn hơn. Tô-ki-ô lưu ý đến cam kết của Oa-sinh-tơn về vấn đề quy chế Giê-ru-xa-lem phải được giải quyết giữa các bên liên quan. Liên đoàn A-rập cũng triệu tập họp bất thường nhằm phản đối quyết định của Mỹ về việc di chuyển Đại sứ quán đến Giê-ru-xa-lem.
Đoàn đại biểu của Tổ chức Giải phóng Pa-le-xtin (PLO) tại Mỹ chỉ trích rằng, bi kịch ở chỗ, chính quyền Mỹ đã chọn đứng về phía những tuyên bố độc quyền của I-xra-en về một thành phố thiêng liêng đối với nhiều tôn giáo trong nhiều thế kỷ qua. Trong khi đó, khoảng một triệu người Pa-le-xtin lên kế hoạch tiến hành cuộc biểu tình lớn nhất từ trước đến nay tại dải Ga-da và khu Bờ Tây trong ngày 14-5, trùng với ngày I-xra-en kỷ niệm 70 năm tuyên bố thành lập Nhà nước Do Thái và cũng để phản đối việc Mỹ khai trương Đại sứ quán ở Giê-ru-xa-lem. Cuộc biểu tình kéo dài đến hôm nay (15-5), ngày mà người Pa-le-xtin gọi là “Ngày thảm họa” (Nakba), khi cách đây 70 năm, hơn 700 nghìn người Pa-le-xtin đã buộc phải rời khỏi nhà cửa hoặc bị trục xuất sau khi I-xra-en tuyên bố thành lập Nhà nước Do Thái ngày 14-5. Kể từ ngày 30-3 vừa qua, đông đảo người Pa-le-xtin đã tham gia các cuộc biểu tình trong sự kiện “Cuộc tuần hành vĩ đại trở về” nhằm đòi quyền hồi hương, các quyền cơ bản và phản đối I-xra-en phong tỏa vùng đất duyên hải Ga-da suốt 12 năm qua. Đụng độ giữa người Pa-le-xtin và binh sĩ I-xra-en đã khiến 49 người Pa-le-xtin chết và hơn 8.000 người bị thương.
Cộng đồng quốc tế đã và đang xúc tiến các nỗ lực ngoại giao nhằm “hạ nhiệt” căng thẳng hiện nay giữa I-xra-en và Pa-le-xtin, ngăn chặn nguy cơ bùng phát cuộc xung đột mới ở Trung Đông. “Con tàu hòa bình Trung Đông” chỉ có thể được khởi động lại thông qua đối thoại trên cơ sở giải pháp “hai nhà nước”, trong đó Nhà nước Pa-le-xtin độc lập chung sống trong hòa bình và an ninh với I-xra-en, với đường biên giới trước năm 1967.
Nguồn nhandan.com.vn