Tuy nhiên, cùng với những tiện ích mang lại, tài khoản định danh điện tử cũng đang trở thành mục tiêu của các đối tượng tội phạm mạng. Thời gian gần đây, xuất hiện nhiều thủ đoạn giả danh cán bộ Công an, cơ quan nhà nước hoặc nhân viên hỗ trợ kỹ thuật để yêu cầu người dân cung cấp mật khẩu, mã OTP, quét mã QR hoặc truy cập các đường link giả mạo với lý do "cập nhật dữ liệu dân cư", "nâng cấp tài khoản VNeID", "đồng bộ hóa thông tin".

Ảnh minh hoạ

Luật An ninh mạng năm 2025 (Luật số 116/2025/QH15), có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 quy định nhiều nội dung mới nhằm tăng cường bảo vệ người dân trên không gian mạng. Luật bổ sung các quy định về bảo vệ dữ liệu, xác thực thông tin người dùng và trách nhiệm của các nền tảng số trong việc ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.

Đáng chú ý, Luật quy định các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng có trách nhiệm xác thực thông tin tài khoản số của người dùng, bảo vệ dữ liệu người dùng và phối hợp với cơ quan chức năng trong công tác phòng ngừa, điều tra, xử lý tội phạm mạng.

Luật cũng nghiêm cấm các hành vi sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), Deepfake để giả mạo hình ảnh, video, giọng nói của cá nhân nhằm thực hiện hành vi lừa đảo hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Đây là quy định rất quan trọng trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao ngày càng gia tăng.

Bên cạnh Luật An ninh mạng 2025, hành vi chiếm đoạt tài khoản VNeID hoặc sử dụng thông tin định danh điện tử của người khác còn có thể bị xử lý theo Luật Căn cước năm 2023; Luật Dữ liệu năm 2024; Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân; Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Điều 290 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về tội Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản.

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, người phạm tội có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự với mức hình phạt nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.

Để bảo vệ tài khoản định danh điện tử của mình, người dân cần: Tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai; không truy cập các đường link lạ được gửi qua tin nhắn, mạng xã hội hoặc email; không quét mã QR từ nguồn không rõ ràng; chỉ cài đặt ứng dụng VNeID từ nguồn chính thức; thường xuyên cập nhật ứng dụng và hệ điều hành điện thoại; chủ động báo cho cơ quan Công an khi phát hiện dấu hiệu tài khoản bị xâm nhập hoặc sử dụng trái phép.

Tài khoản VNeID không chỉ là một ứng dụng trên điện thoại mà còn là "chìa khóa định danh số" của mỗi công dân. Việc bảo vệ tài khoản VNeID chính là bảo vệ thông tin cá nhân, quyền lợi hợp pháp và góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh./.

Phạm Văn Thới