Ảnh minh họa

Việc ban hành Nghị định nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý về giải quyết tố cáo; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; tăng cường trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và cải cách hành chính trong giai đoạn mới.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là sửa đổi quy định về theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận nội dung tố cáo. Theo đó, người giải quyết tố cáo có trách nhiệm trực tiếp theo dõi, đôn đốc hoặc giao cơ quan thanh tra cùng cấp hoặc đơn vị tham mưu thực hiện nhiệm vụ này. Cơ quan được giao nhiệm vụ có trách nhiệm thường xuyên theo dõi, báo cáo kết quả thực hiện để bảo đảm các kết luận tố cáo được chấp hành nghiêm túc, đúng quy định.

Nghị định cũng bổ sung Điều 19a về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giải quyết tố cáo. Theo đó, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền phải đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong việc cập nhật, quản lý, lưu trữ, kết nối và chia sẻ dữ liệu về giải quyết tố cáo theo quy định của pháp luật. Thông tin, dữ liệu được cập nhật kịp thời trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo; đồng thời phải bảo đảm công khai, minh bạch, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật nhà nước.

Một điểm mới quan trọng khác là hoàn thiện các quy định về xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức có hành vi vi phạm pháp luật về tố cáo. Nghị định quy định rõ nguyên tắc xử lý theo tính chất, mức độ vi phạm; trường hợp có dấu hiệu tội phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Đối với người giải quyết tố cáo, người xác minh nội dung tố cáo và người tiếp nhận tố cáo, Nghị định bổ sung nhiều hành vi vi phạm làm căn cứ áp dụng các hình thức kỷ luật từ khiển trách, cảnh cáo, cách chức đến buộc thôi việc hoặc bãi nhiệm. Các hành vi như bao che người bị tố cáo, cố ý không giải quyết tố cáo, tiết lộ danh tính người tố cáo, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong quá trình giải quyết tố cáo, không áp dụng biện pháp bảo vệ người tố cáo dẫn đến hậu quả nghiêm trọng... đều được quy định cụ thể với chế tài xử lý nghiêm khắc.

Đối với người tố cáo là cán bộ, công chức, viên chức, Nghị định cũng quy định rõ các hành vi vi phạm và hình thức xử lý tương ứng. Những trường hợp biết rõ nội dung tố cáo không đúng sự thật nhưng vẫn tố cáo; lôi kéo, kích động người khác tố cáo sai sự thật; sử dụng danh tính của người khác để tố cáo; lợi dụng quyền tố cáo nhằm vu khống, chia rẽ nội bộ, gây rối an ninh, trật tự hoặc xâm phạm lợi ích của Nhà nước đều bị xử lý nghiêm theo quy định.

Bên cạnh đó, Nghị định quy định điều khoản chuyển tiếp đối với các vụ việc tố cáo đã được thụ lý trước ngày 1/7/2026. Theo đó, các vụ việc đang được giải quyết tiếp tục áp dụng quy định của Nghị định mới về trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo. Riêng đối với các hành vi vi phạm đã được phát hiện trước thời điểm Nghị định có hiệu lực nhưng chưa có quyết định kỷ luật thì áp dụng quy định của Nghị định số 31/2019/NĐ-CP hoặc quy định của Nghị định số 156/2026/NĐ-CP nếu có lợi hơn cho người vi phạm.

Việc ban hành Nghị định số 156/2026/NĐ-CP góp phần hoàn thiện các quy định về tổ chức thi hành Luật Tố cáo, nâng cao hiệu quả giải quyết tố cáo, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tố cáo, đồng thời phòng ngừa, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng quyền tố cáo để vi phạm pháp luật. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và góp phần giữ vững an ninh, trật tự trong tình hình mới./.

                        Nguyễn Tiến Lên