Tinh thần đổi mới mạnh mẽ và tính hành động quyết liệt của Đại hội đánh dấu một bước ngoặt lớn với những quyết sách mạng tính đột phá. Trong đó, nhận thức về an ninh quốc gia (ANQG) được nâng tầm, thể hiện tầm nhìn chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển vào năm 2045.

 

    Điểm mới nổi bật nhất trong văn kiện lần này là việc chính thức xác lập quan điểm “An ninh toàn diện”. An ninh không còn bó hẹp trong phạm vi biên giới, lãnh thổ truyền thống mà xuyên suốt mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Khái niệm ANQG hiện nay đã mở rộng sang các lĩnh vực phi truyền thống và công nghệ cao, như: an ninh dữ liệu, an ninh số, an ninh mạng, an ninh hạt nhân, an ninh vệ tinh, an ninh không gian kinh tế tầm thấp và an ninh truyền dẫn. Trong đó, An ninh mạng và an ninh dữ liệu đóng vai trò trung tâm, là điều kiện tiên quyết để duy trì sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số. An ninh con người là mục đích cuối cùng, gắn liền với việc xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lãnh mạnh, đảm bảo người dân được hạnh phúc, an toàn.

    So với các kỳ Đại hội trước đây, Đại hội XIV đã tạo ra một bước đột phá lý luận khi lần đầu tiên đưa thành tố “phát triển” lên trước “ổn định”. Nội dung “Lấy phát triển để ổn định, ổn định để phát triển” được đề cập trong cả bài học kinh nghiệm, quan điểm chỉ đạo và nhiệm vụ, giải pháp. Qua đó, Đảng nhấn mạnh và đòi hỏi các cấp, các ngành phải ưu tiên việc “phát triển” để tiếp tục tạo dựng cơ đồ, tiềm lực, nâng cao vị thế, uy tín của đất nước; lấy phát triển là phương thức để bảo đảm ổn định lâu dài; phát triển không chỉ là kết quả, mà là cách giữ vững nền tảng quốc gia trong thời kỳ nhiều biến động. Quan điểm "Lấy phát triển để ổn định, ổn định để phát triển nhanh, bền vững" trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt tư duy an ninh trong kỷ nguyên mới, phát triển là giải pháp căn cơ, gốc rễ để bảo đảm an ninh bền vững. Khi đất nước có tiềm lực kinh tế, khoa học công nghệ mạnh mẽ, đó chính là “bệ phóng” vững chắc nhất để bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

    Trong đó, để thực hiện tự chủ chiến lược về an ninh, Đảng xác định 05 trụ cột: (i) Chủ động nhận diện, ngăn ngừa, đẩy lùi từ sớm, từ xa các nguy cơ, rủi ro an ninh. (ii) Chủ động chuẩn bị nguồn lực quốc gia, nâng cao khả năng huy động, đáp ứng yêu cầu trong mọi tình huống quốc phòng, an ninh. (iii) Xây dựng và củng cố năng lực tự chủ, tự cường về công nghệ, nhân lực chất lượng cao trong bảo đảm an ninh, “Tập trung nghiên cứu, phát triển, ứng dụng khoa học an ninh, thành tựu của khoa học công nghệ hiện đại”, “Quan tâm xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho lực lượng vũ trang”. (iv) Tạo đột phá về phát triển công nghiệp an ninh tự lực, tự chủ, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại gắn với tăng cường đầu tư hợp lý nâng cao sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang nhân dân, xây dựng nền an ninh hiện đại, vững mạnh, đủ sức bảo vệ vững chắc ANQG, bảo vệ Tổ quốc trước mọi tình huống, nhất là chiến tranh công nghệ cao. (v) Chăm lo xây dựng thế trận lòng dân; đồng thời “Đẩy mạnh hội nhập quốc tế và đối ngoại... an ninh, tích cực tham gia hiệu quả các hoạt động gìn giữ hoà bình của Liên hợp quốc, hỗ trợ nhân đạo, tìm kiếm cứu nạn, cứu trợ thảm hoạ”. Mở rộng đối ngoại an ninh cân bằng, linh hoạt; kiến tạo mạng lưới đối tác an ninh rộng khắp, các cơ chế đối thoại, hợp tác song phương, đa phương để phát hiện, đẩy lùi từ xa mọi nguy cơ an ninh, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

    Nghị quyết nhấn mạnh sự chuyển dịch trong phương pháp bảo vệ ANQG, chuyển từ “An ninh bị động” sang “An ninh chủ động”, nhấn mạnh mọi thách thức, nguy cơ an ninh mạng, an ninh dữ liệu phải được nhận diện, hoá giải từ sớm, từ xa, sẵn sàng các biện pháp phòng vệ để ngăn ngừa, đẩy lùi các nguy cơ, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, hóa giải mọi thách thức trước khi chúng gây hại. Với nhận thức mới về “An ninh kiến tạo”, an ninh không chỉ là “bảo vệ” hay “phục vụ” sự phát triển mà trở thành một thành tố quan trọng, tạo ra động lực, tạo môi trường thuận lợi nhất cho sự phát triển của đất nước. “An ninh kiến tạo” là một trong những tư duy và phương pháp bảo vệ ANQG đột phá trong kỷ nguyên mới, chuyển dịch vai trò công tác an ninh từ trạng thái bị động sang trạng thái chủ động tạo ra giá trị cho sự phát triển.

    Đại hội XIV định hướng “Xây dựng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân, kiên định với mục tiêu, lý tưởng của Đảng; bảo đảm sức chiến đấu cao, làm nòng cốt trong sự nghiệp an ninh”. Trong bối cảnh cách mạng khoa học công nghệ phát triển như vũ bão, xây dựng Công an nhân dân hiện đại là nội dung quan trọng để thực hiện tự chủ chiến lược về an ninh. Đại hội XIV yêu cầu giữ vững và phát huy truyền thống Công an nhân dân “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ”. Cùng với xây dựng lực lượng Công an nhân dân, Đảng ta yêu cầu “Xây dựng lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở vững mạnh”, thật sự là “cánh tay nối dài” của lực lượng Công an trong bảo vệ, phục vụ nhân dân; đồng thời, xác lập vị trí, vai trò của “cựu công an nhân dân”, nhấn mạnh vai trò của “cựu công an nhân dân” trong giáo dục truyền thống yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng cho thế hệ trẻ, phát huy bản chất, truyền thống “người công an cách mệnh”.

    Tư duy mới, đột phá về ANQG trong Nghị quyết Đại hội XIV không chỉ là sự kế thừa mà là một bước phát triển vượt bậc về lý luận. Với sự gắn kết chặt chẽ giữa an ninh và phát triển, lấy phát triển để ổn định an ninh, cùng sự quyết liệt trong hành động là nền tảng vững chắc để dân tộc Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên mới - “kỷ nguyên vươn mình” của dân tộc./.

Nguyễn Văn Đương