Ảnh minh họa
Ma tuý là gì?Chất ma túy là chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong danh mục chất ma túy do Chính phủ ban hành.
Theo quy định mới nhất của Chính phủ tại Nghị định số 28/2026/NĐ-CP (có hiệu lực thi hành từ ngày 19/01/2026, thay thế Nghị định số 57/2022/NĐ-CP và Nghị định số 90/2024/NĐ-CP), danh mục các chất ma túy và tiền chất được chia thành 4 danh mục lớn.
Danh mục I: Các chất ma túy tuyệt đối cấm sử dụng trong y học và đời sống xã hội; việc sử dụng các chất này trong nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định, vì mục đích quốc phòng, an ninh theo quy định đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền:
IA. Các chất gây nghiện và muối, đồng phân, ester, ether và muối của các đồng phân, ester, ether có thể tồn tại của các chất sau (trừ khi ester, ether của chất đó nằm trong danh mục khác);
IB. Các chất hướng thần và muối, đồng phân, muối của đồng phân có thể tồn tại của các chất sau.
Danh mục II: Các chất ma túy được sử dụng hạn chế trong nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định, vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc trong lĩnh vực y tế theo quy định của cơ quan có thẩm quyền:
IIA. Các chất gây nghiện và muối, đồng phân, ester, ether, muối của các đồng phân, ester, ether có thể tồn tại của các chất sau (trừ khi ester, ether của chất đó nằm trong danh mục khác);
IIB. Các chất hướng thần và muối, đồng phân, muối của đồng phân có thể tồn tại của các chất sau.
Danh mục III: Các chất ma túy được sử dụng trong nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định, vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc trong lĩnh vực y tế, thú y theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.
Các chất hướng thần và muối, đồng phân, muối của đồng phân có thể tồn tại của các chất sau.
Danh mục IV: Các tiền chất:
IVA: Các tiền chất thiết yếu, tham gia vào cấu trúc chất ma túy, không có ứng dụng hợp pháp trong y học và đời sống xã hội, được sử dụng hạn chế trong nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định, vì mục đích quốc phòng, an ninh theo quy định đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền;
IVB: Các tiền chất thiết yếu, tham gia vào cấu trúc chất ma túy, có ứng dụng hợp pháp trong y học và đời sống xã hội;
IVC: Các tiền chất là hóa chất, dung môi, chất xúc tác dùng trong quá trình sản xuất chất ma túy.
Nghiện ma túy là gì?
Nghiện là tình trạng lệ thuộc vào chất ma túy, chất gây nghiện hoặc chất hướng thần. Người nghiện ma túy bị mất khả năng kiểm soát việc sử dụng các chất này, cơ thể và tâm thần bị phụ thuộc nặng nề, dẫn đến việc phải liên tục tìm kiếm và sử dụng ma túy bằng mọi giá, nếu ngưng sử dụng sẽ gặp phải các hội chứng cai (vật vã, đau đớn, khủng hoảng tâm lý).
Tác hại của việc sử dụng, nghiện chất ma tuý
Các điểm mới đột pháÁp dụng giám sát điện tử: Đây là điểm nhấn công nghệ đáng chú ý nhất. Các đối tượng cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, người điều trị bằng thuốc thay thế và người thuộc diện quản lý sau cai nghiện sẽ được áp dụng biện pháp giám sát điện tử để tăng hiệu quả quản lý, giảm tải cho lực lượng cơ sở.
Nghĩa vụ khai báo của người nghiện ma tuý:
- Người sử dụng/nghiện ma túy có trách nhiệm tự giác khai báo thông tin về loại chất ma túy đã sử dụng nhằm giúp cơ quan y tế có phác đồ điều trị cắt cơn, giải độc chính xác nhất.
- Có mặt theo giấy triệu tập và theo yêu cầu của Công an cấp xã, Ủy ban nhân dân cấp xã trong thời gian quản lý.
- Trường hợp vắng mặt tại nơi cư trú phải báo cáo Công an cấp xã; thông báo với Công an cấp xã nơi đang cư trú trước khi thay đổi nơi cư trú; trình diện Công an cấp xã nơi cư trú mới trong thời hạn 24 giờ.
- Đẩy mạnh phân cấp về cơ sở: Vai trò quản lý nhà nước, đặc biệt là công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện, được phân quyền mạnh mẽ cho lực lượng Công an và chính quyền cấp tỉnh, cấp xã để bám sát và hỗ trợ người dân kịp thời.
Quy trình cai nghiện toàn diện theo quy định mới
Luật năm 2025 cho phép áp dụng hai hình thức cai nghiện: tự nguyện và bắt buộc đồng thời quy định cơ sở cai nghiện ma túy được thành lập để thực hiện cai nghiện cho người nghiện ma túy, bao gồm:
- Cơ sở cai nghiện ma túy công lập thực hiện cai nghiện ma túy cho người từ đủ 18 tuổi trở lên;
- Trường giáo dưỡng, cơ sở cai nghiện ma túy công lập đủ điều kiện thực hiện cai nghiện ma túy cho người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi;
- Cơ sở cai nghiện ma túy tư nhân thực hiện cai nghiện ma túy cho người từ đủ 12 tuổi trở lên.
Quy trình điều trị làm các giai đoạn khoa học nhằm bảo đảm người nghiện được phục hồi toàn diện về cả thể chất lẫn nhân cách trước khi trở về:
Tiếp nhận và Phân loại
Điều trị cắt cơn và giải độc
Giáo dục, tư vấn, phục hồi hành vi, nhân cách
Lao động trị liệu, học nghề
Chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng.
Trên đây là một số quy định đáng chú ý liên quan đến việc quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy mà Luật Phòng, chống ma túy 2025 (sửa đổi) đã bổ sung./.
Bích Trâm