Ảnh minh họa do AI tạo ra
Hoàn thiện pháp luật về hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm
Một trong những điểm nổi bật của đợt sửa đổi, bổ sung lần này là hoàn thiện cơ sở pháp lý về dẫn độ, chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù và tương trợ tư pháp về hình sự.
Các quy định đã cụ thể hóa điều kiện, đối tượng, trình tự, thủ tục thực hiện, tạo nền tảng pháp lý vững chắc để tăng cường hợp tác quốc tế trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, đặc biệt là tội phạm xuyên quốc gia. Đồng thời, việc số hóa hồ sơ, tài liệu và trao đổi thông tin trên môi trường điện tử sẽ rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng.
Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, phục vụ Nhân dân tốt hơn
Trong lĩnh vực lý lịch tư pháp, quy định mới tạo thêm thuận lợi cho người dân khi thực hiện thủ tục yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp, trong đó mở rộng trường hợp được thực hiện thông qua người thân hoặc người được ủy quyền theo quy định.
Việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ trên môi trường điện tử tiếp tục được đẩy mạnh, quy định rõ thời gian tiếp nhận đối với từng phương thức nộp hồ sơ, góp phần giảm thời gian, chi phí đi lại và nâng cao chất lượng phục vụ của cơ quan nhà nước.
Đối với lĩnh vực cư trú, nhiều thủ tục được đơn giản hóa theo hướng giảm thành phần hồ sơ, tạo thuận lợi cho trẻ em đăng ký thường trú cùng cha, mẹ cũng như người Việt Nam định cư ở nước ngoài còn quốc tịch Việt Nam khi thực hiện các thủ tục cư trú.
Tăng cường bảo vệ trẻ em trên không gian mạng
Trước sự phát triển nhanh của môi trường số, các quy định mới tiếp tục đặt trọng tâm vào công tác bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.
Theo đó, quyền được bảo vệ đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em được quy định rõ hơn; đồng thời xác định trách nhiệm của cha mẹ, người giám hộ và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng trong việc quản lý, kiểm soát nội dung, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các thông tin có nguy cơ gây ảnh hưởng đến trẻ em.
Những quy định này góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, đồng thời nâng cao trách nhiệm của gia đình và toàn xã hội trong công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em.
Nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma túy
Trong lĩnh vực phòng, chống ma túy, các quy định mới tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, người cai nghiện và người điều trị nghiện bằng thuốc thay thế.
Đáng chú ý, việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử đối với một số trường hợp cai nghiện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị bằng thuốc thay thế sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, kịp thời nắm tình hình, phòng ngừa tái nghiện và vi phạm pháp luật.
Bên cạnh đó, quy định về xác định tình trạng nghiện ma túy cũng được cụ thể hóa về đối tượng, cơ sở thực hiện và trách nhiệm của các cơ quan liên quan, bảo đảm việc xác định được thực hiện thống nhất, khách quan, đúng quy định pháp luật.
Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người chấp hành án
Các quy định mới về thi hành án hình sự tiếp tục thể hiện chính sách nhân đạo của Đảng, Nhà nước và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người chấp hành án.
Trong đó, pháp luật quy định cụ thể việc phạm nhân được quyền tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể người khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định; đồng thời quy trình xem xét, phê duyệt được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm đúng quy định của pháp luật.
Đối với người bị tạm giữ, tạm giam, các quy định mới tiếp tục hoàn thiện chế độ ăn, ở, sinh hoạt và các điều kiện bảo đảm thiết yếu, góp phần thực hiện đầy đủ chính sách pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bị tạm giữ, tạm giam.
Đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác quản lý nhà nước về an ninh, trật tự
Cùng với các luật mới, nhiều nghị định có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 tiếp tục hoàn thiện quy định về cơ sở dữ liệu thi hành án hình sự, quản lý người chấp hành án tại cộng đồng, kinh phí thực hiện dẫn độ, chuyển giao người chấp hành án và tương trợ tư pháp, cũng như nhiều nội dung liên quan đến công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.
Việc xây dựng, kết nối và khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu chuyên ngành sẽ nâng cao khả năng chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chức năng, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, phòng ngừa và đấu tranh với các loại tội phạm, vi phạm pháp luật.
Chủ động đưa pháp luật vào cuộc sống
Việc đồng loạt triển khai nhiều luật và nghị định mới đòi hỏi các cấp, các ngành, các địa phương, nhất là lực lượng Công an, phải khẩn trương tổ chức quán triệt, tuyên truyền, tập huấn và triển khai thực hiện nghiêm túc, thống nhất.
Cùng với đó, cần thường xuyên rà soát, cập nhật quy trình công tác, biểu mẫu nghiệp vụ; tăng cường kiểm tra, hướng dẫn và kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.
Việc triển khai hiệu quả các quy định mới không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh, trật tự mà còn tiếp tục khẳng định tinh thần “vì Nhân dân phục vụ” của lực lượng Công an nhân dân, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn và phát triển bền vững./.
Phước Thành