Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân trong kỷ nguyên số
Cập nhật ngày: 27-07-2026
Trong thời đại chuyển đổi số và xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân không chỉ là yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa mà còn là nền tảng quan trọng để phát huy dân chủ, tăng cường sự tham gia của Nhân dân vào hoạt động quản lý nhà nước.
Nhằm cụ thể hóa quy định của Hiến pháp về quyền con người, quyền công dân, ngày 23/4/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Tiếp cận thông tin, gồm 04 chương, 31 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2026. Việc ban hành Luật là bước hoàn thiện quan trọng về thể chế nhằm bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Chính phủ số và nền hành chính phục vụ Nhân dân.
Theo quy định tại Điều 3 Luật Tiếp cận thông tin: “Mọi công dân đều bình đẳng, không bị phân biệt đối xử trong việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin”. Việc thực hiện quyền này phải bảo đảm công khai, minh bạch, kịp thời, chính xác, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân khai thác, sử dụng thông tin phục vụ học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh và giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước.
Công dân có quyền tiếp cận thông tin được thực hiện thông qua hai hình thức cơ bản:
Thứ nhất, tiếp cận thông tin được công khai: đây là hình thức phổ biến nhất, theo đó các cơ quan nhà nước có trách nhiệm chủ động công khai những thông tin thuộc diện phải công khai trên Cổng thông tin điện tử, Trang thông tin điện tử, phương tiện thông tin đại chúng, niêm yết tại trụ sở hoặc các hình thức khác theo quy định của pháp luật. Người dân không phải gửi yêu cầu mà vẫn có thể tra cứu, khai thác các thông tin này.
Thứ hai, tiếp cận thông tin theo yêu cầu: đối với những thông tin không thuộc diện bắt buộc phải công khai nhưng công dân có quyền được tiếp cận, cá nhân có thể gửi yêu cầu đến cơ quan có thẩm quyền để được cung cấp thông tin theo trình tự, thủ tục luật định. Cơ quan nhà nước có trách nhiệm xem xét, giải quyết trong thời hạn quy định, bảo đảm việc cung cấp thông tin đúng đối tượng, đúng phạm vi và đúng quy định của pháp luật.

Những thông tin công dân không được tiếp cận
theo quy định tại Điều 15 Luật Tiếp cận thông tin
Ngoài ra, Luật còn quy định thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện, như các thông tin liên quan đến bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, bí mật kinh doanh hoặc các thông tin khác mà việc tiếp cận phải có sự đồng ý của chủ thể thông tin hoặc đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật. Quy định này nhằm bảo đảm hài hòa giữa quyền tiếp cận thông tin với quyền bảo vệ đời sống riêng tư, quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Để quyền tiếp cận thông tin được thực hiện đúng mục đích, Điều 5 Luật Tiếp cận thông tin cũng quy định nghiêm cấm nhiều hành vi vi phạm. Trong đó, có các hành vi như cố ý cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ; hủy hoại, làm giả, làm sai lệch thông tin; cản trở trái pháp luật việc tiếp cận thông tin của công dân; lợi dụng quyền yêu cầu cung cấp thông tin để gây mất trật tự, cản trở hoạt động bình thường của cơ quan nhà nước; sử dụng thông tin được cung cấp nhằm xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Việc nghiêm cấm các hành vi trên góp phần bảo đảm quyền tiếp cận thông tin được thực hiện đúng bản chất là quyền hiến định của công dân, đồng thời ngăn chặn việc lợi dụng quyền này để phục vụ mục đích trái pháp luật.
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công khai và cung cấp thông tin có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Việc số hóa dữ liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, nâng cao chất lượng Cổng thông tin điện tử và dịch vụ công trực tuyến sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin mọi lúc, mọi nơi, giảm chi phí, thời gian và nâng cao hiệu quả phục vụ của cơ quan nhà nước.
Mỗi công dân khi thực hiện quyền tiếp cận thông tin cần chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật, sử dụng thông tin đúng mục đích, không được lợi dụng thông tin được cung cấp để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác. Đồng thời, cần nâng cao ý thức bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật đời sống riêng tư, dữ liệu cá nhân và các thông tin thuộc phạm vi pháp luật bảo vệ.
Mỗi cơ quan, tổ chức và mỗi công dân hãy cùng chung tay thực hiện nghiêm Luật Tiếp cận thông tin năm 2026, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam công khai, minh bạch, liêm chính, vì Nhân dân phục vụ./.
Nguyễn Trường
Các tin khác
-
-
-

Đang online: 1 Hôm nay: 26146 Trong tuần: 26 Trong tháng 558078 Tất cả: 28481732



.jpg)






