Ngày 26/11/2015, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội Khóa XIII thông qua Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015 đã tạo sơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động điều tra, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và giữ vững an ninh, trật tự. Tuy nhiên, qua hơn bảy năm thi hành, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự đã bộc lộ một số hạn chế, tồn tại nhất định và phát sinh những vấn đề mới cần sửa đổi, bổ sung nhằm khắc phục, giải quyết và nâng cao hiệu quả của công tác điều tra hình sự trên thực tế.

Tọa đàm cung cấp thông tin và lấy ý kiến đóng góp đối với các dự án Luật,
Nghị quyết do Bộ Công an chủ trì soạn thảo trình tại Quốc hội Khóa XVI
Kỳ họp không thường lệ tháng 8/2026

Theo đó, dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) được xây dựng đảm bảo: (1) Hoàn thiện cơ sở pháp lý về tổ chức, bộ máy của Cơ quan điều tra và Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra bảo đảm phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy của các bộ, ngành địa phương. (2) Hoàn thiện cơ sở pháp lý về nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra để bảo đảm phù hợp với tổ chức bộ máy mới và khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thi hành thời gian qua. (3) Hoàn thiện cơ sở pháp lý về thẩm quyền của Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra và về các ngạch điều tra viên, bảo đảm tính linh hoạt trong lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động điều tra hình sự; bảo đảm cơ chế phân công, phân cấp phù hợp với mô hình tổ chức mới Cơ quan điều tra; đáp ứng yêu cầu thực tiễn công tác điều tra hình sự.

Quá trình xây dựng dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) đảm bảo theo nguyên tắc, quan điểm sau:

­Một là, Thể chế hoá quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về hoàn thiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy Cơ quan điều tra, bảo đảm đồng bộ với quá trình xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Hai là, Tiếp tục cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp năm 2013 về quyền con người, quyền công dân, phù hợp với các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Ba là, Kế thừa các quy định còn phù hợp, khắc phục những khó khăn, vướng mắc của Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021), đáp ứng yêu cầu thực tiễn công tác điều tra hình sự trong tình hình mới; tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm pháp luật quốc tế và thực tiễn tổ chức cơ quan điều tra hình sự của một số quốc gia trên thế giới bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.

Bốn là, Bảo đảm đồng bộ, thống nhất của Luật trong hệ thống pháp luật; phù hợp với các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Trong bối cảnh hiện nay, việc ban hành Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) là đòi hỏi tất yếu, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho hoạt động điều tra hình sự trong mô hình tổ chức mới, góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm, bảo vệ cuộc sống bình yên, hạnh phúc của Nhân dân./.

Hồng Thúy - Phòng Tham mưu Công an tỉnh