Việc ban hành Luật tiếp tục khẳng định quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước ta trong việc kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh của pháp luật với chính sách nhân đạo, khoan hồng; bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp năm 2013, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thi hành án hình sự, góp phần giữ vững an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.
.png)
Ảnh minh họa
Hoàn thiện hành lang pháp lý đồng bộ với yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy. Một trong những điểm nổi bật của Luật Thi hành án hình sự năm 2025 là việc sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.
Theo đó, Luật rà soát, điều chỉnh thẩm quyền của các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan thi hành án hình sự, chính quyền địa phương và các cơ quan có liên quan theo mô hình tổ chức mới; phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan trong tổ chức thi hành án, khắc phục tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.
Việc hoàn thiện hành lang pháp lý không chỉ tạo điều kiện để các cơ quan thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ theo quy định mà còn nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành, góp phần bảo đảm mọi bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật được thi hành nghiêm minh, đúng quy định.
Phát huy vai trò của Công an cấp xã trong quản lý người chấp hành án tại cộng đồng.
Một điểm mới có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc là Luật bổ sung, hoàn thiện quy định về trách nhiệm của Công an cấp xã và chính quyền địa phương trong công tác quản lý, giám sát, giáo dục người chấp hành án hình sự tại cộng đồng. Trong bối cảnh lực lượng Công an nhân dân tiếp tục được kiện toàn theo hướng "tỉnh toàn diện, xã vững mạnh, bám cơ sở", việc giao rõ trách nhiệm cho Công an cấp xã sẽ phát huy hiệu quả của lực lượng trực tiếp gần dân, sát dân trong quản lý người được hưởng án treo, cải tạo không giam giữ, cấm cư trú, quản chế, người được hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù. Thông qua việc nắm chắc tình hình địa bàn, quản lý chặt chẽ đối tượng, phối hợp với gia đình và các tổ chức chính trị – xã hội, Công an cấp xã sẽ góp phần quan trọng trong giáo dục, cảm hóa người chấp hành án, phòng ngừa tái phạm, bảo đảm an ninh, trật tự ngay từ cơ sở.
Bên cạnh yêu cầu bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, Luật Thi hành án hình sự năm 2025 tiếp tục thể hiện rõ chính sách nhân đạo của Nhà nước đối với người phạm tội.
Nhiều quy định mới được bổ sung nhằm bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người chấp hành án phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và yêu cầu bảo vệ quyền con người trong Nhà nước pháp quyền.Đáng chú ý, Luật bổ sung quy định về việc xem xét giải quyết nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể của phạm nhân theo quy định của pháp luật; tạo điều kiện để người chấp hành án tại cộng đồng được học tập, lao động ngoài nơi cư trú khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.
Những quy định này vừa thể hiện tính nhân văn của chế độ ta, vừa tạo điều kiện để người chấp hành án sửa chữa lỗi lầm, ổn định cuộc sống, nâng cao khả năng tái hòa nhập cộng đồng sau khi chấp hành xong án phạt.
Luật tiếp tục hoàn thiện các quy định về giảm thời hạn chấp hành án phạt tù, tha tù trước thời hạn có điều kiện và các chính sách khoan hồng khác theo hướng công khai, minh bạch, khách quan.
Việc xét giảm thời hạn chấp hành án được thực hiện trên cơ sở kết quả chấp hành nội quy, quá trình học tập, lao động, cải tạo và ý thức sửa chữa lỗi lầm của phạm nhân. Điều này vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa tạo động lực để phạm nhân tích cực cải tạo, phấn đấu trở thành công dân có ích sau khi trở về địa phương.
Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng góp phần giảm tỷ lệ tái phạm tội, nâng cao hiệu quả công tác giáo dục, cải tạo phạm nhân theo đúng mục tiêu của chính sách hình sự nước ta.Luật Thi hành án hình sự năm 2025, đồng thời bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực thi hành án hình sự.
Theo đó, trách nhiệm của các bộ, ngành, chính quyền địa phương, cơ quan thi hành án hình sự Công an nhân dân và Quân đội nhân dân được quy định cụ thể hơn; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong tổ chức thi hành án được hoàn thiện theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm.
Việc tăng cường phân cấp đi đôi với kiểm tra, giám sát sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý, kịp thời phát hiện và xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình tổ chức thi hành án.
Góp phần xây dựng xã hội an toàn, trật tự, kỷ cương. Có thể khẳng định, Luật Thi hành án hình sự năm 2025 là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật về tư pháp hình sự của nước ta. Những quy định mới không chỉ đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn phát triển mới mà còn thể hiện rõ quan điểm của Đảng về xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, nghiêm minh nhưng giàu tính nhân văn.
Đối với lực lượng Công an nhân dân – lực lượng nòng cốt trong công tác quản lý, giáo dục phạm nhân và tổ chức thi hành án hình sự – Luật là cơ sở pháp lý quan trọng để tiếp tục đổi mới phương thức quản lý, nâng cao chất lượng công tác giáo dục, cải tạo người phạm tội, góp phần phòng ngừa tội phạm từ gốc.
Việc triển khai đồng bộ, hiệu quả Luật Thi hành án hình sự năm 2025 sẽ góp phần bảo đảm mọi bản án, quyết định của Tòa án được thi hành nghiêm chỉnh; giữ vững kỷ cương pháp luật, bảo đảm an ninh, trật tự, vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới./.
Thành Lợi