.png)
Những điểm mới của Luật Hộ tịch năm 2026
Luật Hộ tịch năm 2026 tiếp tục đặt trọng tâm vào việc bảo đảm quyền nhân thân, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu trong giải quyết thủ tục hành chính có nhiều điểm mới theo hướng thuận lợi hơn cho người dân. Một số điểm mới đáng chú ý như sau:
- Một là, đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú theo thẩm quyền của UBND cấp xã, tạo thuận lợi cho người dân khi thực hiện thủ tục.
- Hai là, tăng cường đăng ký hộ tịch trực tuyến. Người dân có quyền lựa chọn nộp hồ sơ trực tuyến, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tiếp; một số kết quả được trả dưới dạng điện tử.
- Ba là, đề cao việc khai thác dữ liệu đã có, hạn chế yêu cầu người dân phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có thể khai thác, xác minh theo quy định.
- Bốn là, dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị pháp lý, đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử thì có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.
- Năm là, tăng cường bảo vệ dữ liệu hộ tịch, dữ liệu cá nhân, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và kiểm soát việc tiếp cận, khai thác dữ liệu.
Cùng với việc tạo thuận lợi cho người dân, Luật Hộ tịch 2026 đặt ra những yêu cầu chặt chẽ nhằm bảo đảm hoạt động đăng ký, quản lý hộ tịch trung thực, chính xác, minh bạch và an toàn. Cụ thể tại Điều 13 Luật Hộ tịch năm 2026 quy định các hành vi bị nghiêm cấm gồm:
- Thứ nhất, cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật; làm hoặc sử dụng giấy tờ giả, giấy tờ của người khác để đăng ký hộ tịch.
- Thứ hai, đe dọa, cưỡng ép, cản trở việc thực hiện quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch.
- Thứ ba, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để gây phiền hà, trì hoãn đăng ký; từ chối đăng ký không có lý do chính đáng hoặc can thiệp trái pháp luật.
- Thứ tư, cam đoan, làm chứng sai sự thật để đăng ký hộ tịch.
- Thứ năm, làm giả, sửa chữa trái pháp luật, làm sai lệch nội dung giấy tờ hộ tịch.
- Thứ sáu, đưa hối lộ, mua chuộc, hứa hẹn lợi ích vật chất hoặc phi vật chất để được đăng ký hộ tịch.
- Thứ bảy, lợi dụng đăng ký hộ tịch hoặc trốn tránh nghĩa vụ đăng ký nhằm vụ lợi, hưởng chính sách ưu đãi hoặc trục lợi.
- Thứ tám, người có thẩm quyền quyết định đăng ký hộ tịch thực hiện đăng ký hộ tịch cho bản thân.
- Thứ chín, truy cập, thay đổi, xóa, hủy, phát tán hoặc xử lý trái pháp luật dữ liệu trong sổ hộ tịch, Cơ sở dữ liệu hộ tịch; khai thác, chia sẻ, mua bán, trao đổi, chiếm đoạt, cố ý làm lộ, làm mất dữ liệu cá nhân trái pháp luật.
Để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình, mỗi người dân cần cung cấp thông tin trung thực, sử dụng giấy tờ hợp pháp khi đăng ký hộ tịch; không làm giả, sửa chữa hoặc sử dụng giấy tờ của người khác; không đưa hoặc nhận hối lộ để giải quyết thủ tục hộ tịch. Đặc biệt, trong môi trường số, người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ thông tin cá nhân, không tự ý cung cấp, chia sẻ hoặc cho người khác sử dụng dữ liệu hộ tịch của mình vào những mục đích trái pháp luật.
Đối với cán bộ, người có thẩm quyền thực hiện công tác hộ tịch, cần nghiêm túc chấp hành quy định, giải quyết hồ sơ đúng pháp luật, khách quan, minh bạch, không gây phiền hà, không can thiệp trái pháp luật vào hoạt động đăng ký hộ tịch./.
- Một là, đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú theo thẩm quyền của UBND cấp xã, tạo thuận lợi cho người dân khi thực hiện thủ tục.
- Hai là, tăng cường đăng ký hộ tịch trực tuyến. Người dân có quyền lựa chọn nộp hồ sơ trực tuyến, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tiếp; một số kết quả được trả dưới dạng điện tử.
- Ba là, đề cao việc khai thác dữ liệu đã có, hạn chế yêu cầu người dân phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có thể khai thác, xác minh theo quy định.
- Bốn là, dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị pháp lý, đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử thì có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.
- Năm là, tăng cường bảo vệ dữ liệu hộ tịch, dữ liệu cá nhân, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và kiểm soát việc tiếp cận, khai thác dữ liệu.
Cùng với việc tạo thuận lợi cho người dân, Luật Hộ tịch 2026 đặt ra những yêu cầu chặt chẽ nhằm bảo đảm hoạt động đăng ký, quản lý hộ tịch trung thực, chính xác, minh bạch và an toàn. Cụ thể tại Điều 13 Luật Hộ tịch năm 2026 quy định các hành vi bị nghiêm cấm gồm:
- Thứ nhất, cung cấp thông tin, tài liệu sai sự thật; làm hoặc sử dụng giấy tờ giả, giấy tờ của người khác để đăng ký hộ tịch.
- Thứ hai, đe dọa, cưỡng ép, cản trở việc thực hiện quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch.
- Thứ ba, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để gây phiền hà, trì hoãn đăng ký; từ chối đăng ký không có lý do chính đáng hoặc can thiệp trái pháp luật.
- Thứ tư, cam đoan, làm chứng sai sự thật để đăng ký hộ tịch.
- Thứ năm, làm giả, sửa chữa trái pháp luật, làm sai lệch nội dung giấy tờ hộ tịch.
- Thứ sáu, đưa hối lộ, mua chuộc, hứa hẹn lợi ích vật chất hoặc phi vật chất để được đăng ký hộ tịch.
- Thứ bảy, lợi dụng đăng ký hộ tịch hoặc trốn tránh nghĩa vụ đăng ký nhằm vụ lợi, hưởng chính sách ưu đãi hoặc trục lợi.
- Thứ tám, người có thẩm quyền quyết định đăng ký hộ tịch thực hiện đăng ký hộ tịch cho bản thân.
- Thứ chín, truy cập, thay đổi, xóa, hủy, phát tán hoặc xử lý trái pháp luật dữ liệu trong sổ hộ tịch, Cơ sở dữ liệu hộ tịch; khai thác, chia sẻ, mua bán, trao đổi, chiếm đoạt, cố ý làm lộ, làm mất dữ liệu cá nhân trái pháp luật.
Để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình, mỗi người dân cần cung cấp thông tin trung thực, sử dụng giấy tờ hợp pháp khi đăng ký hộ tịch; không làm giả, sửa chữa hoặc sử dụng giấy tờ của người khác; không đưa hoặc nhận hối lộ để giải quyết thủ tục hộ tịch. Đặc biệt, trong môi trường số, người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ thông tin cá nhân, không tự ý cung cấp, chia sẻ hoặc cho người khác sử dụng dữ liệu hộ tịch của mình vào những mục đích trái pháp luật.
Đối với cán bộ, người có thẩm quyền thực hiện công tác hộ tịch, cần nghiêm túc chấp hành quy định, giải quyết hồ sơ đúng pháp luật, khách quan, minh bạch, không gây phiền hà, không can thiệp trái pháp luật vào hoạt động đăng ký hộ tịch./.
Trương Quốc Giàu