Ảnh minh họa
Không phải mọi vụ việc đều là “tố cáo”
Thời gian qua, trong quá trình tiếp công dân, lực lượng Công an ghi nhận nhiều trường hợp khi trình bày các vấn đề phát sinh trong đời sống hằng ngày thường sử dụng thuật ngữ “tố cáo” cho hầu hết vụ việc. Từ hàng xóm mở nhạc lớn gây mất trật tự, chăn nuôi gây ô nhiễm môi trường, thanh thiếu niên tụ tập về đêm đến những mâu thuẫn dân sự, tranh chấp lối đi chung đều được gọi chung là “tố cáo”.
Trong khi đó, theo quy định của pháp luật, phản ánh, kiến nghị, khiếu nại và tố cáo là những quyền khác nhau, được thực hiện theo những trình tự, thủ tục và cơ chế giải quyết khác nhau. Vì vậy, nhận diện đúng bản chất vụ việc ngay từ đầu có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình tiếp nhận và xử lý thông tin.
Nhằm nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân, Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 131/2026/TT-BCA quy định về công tác tiếp công dân đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trong Công an nhân dân. Theo đó, cán bộ tiếp công dân có trách nhiệm tiếp nhận, phân loại và hướng dẫn công dân thực hiện đúng quyền của mình theo quy định của pháp luật.
Theo Luật Tố cáo năm 2018, tố cáo là việc cá nhân theo thủ tục luật định báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Như vậy, tố cáo phải gắn với hành vi vi phạm pháp luật cụ thể và thuộc phạm vi xem xét, xác minh, giải quyết của cơ quan có thẩm quyền. Các hành vi như đánh bạc, mua bán trái phép chất ma túy, tham ô tài sản, làm giả giấy tờ, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi hoặc những hành vi vi phạm pháp luật khác có thể là nội dung tố cáo.
Khi thực hiện tố cáo, người tố cáo phải cung cấp thông tin trung thực và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung tố cáo của mình.
Phản ánh để cơ quan chức năng nắm tình hình, xử lý vụ việc
Khác với tố cáo, phản ánh là việc công dân cung cấp thông tin, ý kiến hoặc nêu những vấn đề phát sinh trong đời sống xã hội để cơ quan có thẩm quyền biết, xem xét và có biện pháp xử lý phù hợp.
Trong công tác tiếp công dân, lực lượng Công an thường xuyên tiếp nhận những nội dung như thanh thiếu niên tụ tập gây mất an ninh, trật tự; tiếng ồn ảnh hưởng khu dân cư; nguy cơ mất an toàn giao thông; nghi vấn phát sinh tệ nạn xã hội hoặc những bất cập trong công tác quản lý tại địa phương.
Đây chủ yếu là những nội dung phản ánh, cung cấp thông tin để cơ quan chức năng nắm tình hình, kiểm tra và xử lý theo thẩm quyền, không đồng nghĩa với tố cáo theo quy định của Luật Tố cáo.
Sự nhầm lẫn giữa phản ánh và tố cáo tưởng như đơn giản nhưng có thể gây khó khăn trong quá trình tiếp nhận, phân loại và xử lý thông tin. Có trường hợp người dân gửi đơn với tiêu đề “đơn tố cáo” nhưng nội dung thực chất chỉ phản ánh tình trạng mất an ninh, trật tự hoặc đề nghị cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý một vấn đề phát sinh trên địa bàn. Ngược lại, có những vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật nhưng người dân chỉ xem đó là phản ánh thông thường, ảnh hưởng đến việc nhận diện và xử lý thông tin ban đầu.
Hiểu đúng để thực hiện đúng quyền của mình
Thông tư số 131/2026/TT-BCA xác định công tác tiếp công dân không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận đơn thư mà còn bao gồm việc hướng dẫn, giải thích, giúp công dân thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ theo quy định.
Do đó, khi đến Công an xã trình bày vụ việc, người dân không nhất thiết phải tự xác định chính xác nội dung đó là phản ánh, kiến nghị hay tố cáo. Điều quan trọng là trình bày đầy đủ, trung thực diễn biến vụ việc, cung cấp các tài liệu, chứng cứ liên quan nếu có. Trên cơ sở đó, cán bộ tiếp công dân sẽ xem xét, phân loại và hướng dẫn người dân thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.
Bên cạnh quyền trình bày ý kiến, phản ánh hoặc tố cáo, công dân cũng có trách nhiệm chấp hành nội quy nơi tiếp công dân, cung cấp thông tin trung thực; không lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh để vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của tổ chức, cá nhân hoặc gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.
Hiểu đúng để thực hiện đúng là cách thiết thực để quyền và lợi ích hợp pháp của công dân được bảo đảm. Việc phân biệt rõ giữa phản ánh và tố cáo cũng giúp cơ quan chức năng tiếp nhận, xử lý thông tin nhanh chóng, chính xác hơn, góp phần giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở, giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Công an xã Nguyễn Việt Khái tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa lực lượng Công an với Nhân dân, lắng nghe, tiếp nhận và hướng dẫn người dân thực hiện đúng quyền công dân theo quy định của pháp luật./.
Trần Xil