Tuy nhiên, trong thực tế vẫn tồn tại một nhận thức chưa đầy đủ rằng quyền tiếp cận thông tin đồng nghĩa với việc cá nhân có thể tìm kiếm, thu thập hoặc yêu cầu mọi loại thông tin mà mình muốn biết.
Ảnh minh họa
Thực tế, Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 xác định rõ công dân được tiếp cận thông tin của cơ quan, đơn vị theo quy định của pháp luật; đồng thời cũng quy định những nhóm thông tin không được tiếp cận hoặc chỉ được tiếp cận khi đáp ứng các điều kiện nhất định. Trong đó có thông tin thuộc bí mật nhà nước, thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, dữ liệu cá nhân và một số loại thông tin đặc thù khác được pháp luật bảo vệ. Điều đó cho thấy pháp luật bảo đảm quyền được biết của công dân, nhưng đồng thời cũng bảo vệ quyền riêng tư, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác. Không ai có quyền nhân danh "tiếp cận thông tin" để xâm nhập đời tư của người khác hoặc thu thập những thông tin mà pháp luật hạn chế tiếp cận. Đáng chú ý, Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 đã bổ sung và nhấn mạnh nhiều hành vi bị nghiêm cấm. Trong đó có hành vi phát tán, mua bán trái pháp luật hoặc cố ý làm lộ thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, dữ liệu cá nhân, bí mật gia đình; hành vi sử dụng thông tin để xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Trong thời đại mạng xã hội, chỉ cần một bức ảnh chụp màn hình, một đoạn ghi âm hoặc vài dòng thông tin cá nhân bị phát tán cũng có thể gây ra những hệ lụy khó lường. Nhiều trường hợp số điện thoại, địa chỉ, hình ảnh cá nhân, thông tin gia đình bị đăng tải công khai lên mạng đã làm ảnh hưởng đến cuộc sống, công việc và quyền lợi hợp pháp của người liên quan. Vì vậy, điều quan trọng nhất khi thực hiện quyền tiếp cận thông tin không chỉ là biết cách tìm kiếm thông tin, mà còn phải hiểu rõ giới hạn pháp luật cho phép. Một xã hội thông tin hiện đại không được đo bằng số lượng thông tin mỗi người có thể thu thập được, mà được đánh giá bằng ý thức tôn trọng sự thật, tôn trọng quyền riêng tư và trách nhiệm khi sử dụng thông tin.
Cơ quan Công an khuyến cáo người dân cần tìm hiểu, thực hiện quyền tiếp cận thông tin đúng quy định của pháp luật; không thu thập, khai thác hoặc chia sẻ thông tin cá nhân của người khác khi chưa được phép; không lợi dụng quyền tiếp cận thông tin để xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Mỗi người dân sử dụng thông tin một cách văn minh, có trách nhiệm chính là góp phần xây dựng môi trường xã hội an toàn, lành mạnh và thượng tôn pháp luật./.
Võ Ngọc Lành