Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định số 290/2026/NĐ-CP là quy định rõ hơn phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng.

Theo đó, Nghị định quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức, hoạt động, chế độ, chính sách đối với lực lượng bảo vệ trực tiếp ký hợp đồng lao động tại cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước; đồng thời xác định trách nhiệm của người đứng đầu, người phụ trách trực tiếp lực lượng bảo vệ, cán bộ, công nhân viên và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đối tượng áp dụng gồm cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đơn vị sự nghiệp công lập; doanh nghiệp nhà nước theo quy định của Luật Doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan.

Nghị định đồng thời xác định rõ những hoạt động không thuộc phạm vi điều chỉnh, trong đó có hoạt động bảo vệ các đối tượng, mục tiêu do Công an nhân dân, Quân đội nhân dân có trách nhiệm vũ trang canh gác, bảo vệ và hoạt động sử dụng dịch vụ bảo vệ. Các cơ quan, doanh nghiệp do Công an nhân dân và Quân đội nhân dân quản lý cũng không thuộc đối tượng áp dụng của Nghị định.

Nội dung mới đáng chú ý khác là quy định về công tác huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ cho lực lượng bảo vệ cơ quan, doanh nghiệp.

Theo Nghị định, việc huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ bảo vệ do Công an cấp tỉnh hoặc cấp tương đương tổ chức và cấp giấy chứng nhận. Nội dung huấn luyện tập trung vào kiến thức pháp luật, nghiệp vụ bảo vệ, kỹ năng sử dụng công cụ hỗ trợ, phương tiện, thiết bị được trang bị và kỹ năng xử lý các tình huống phục vụ trực tiếp công tác bảo vệ.

Quy định này góp phần xác định rõ hơn trách nhiệm của lực lượng Công an trong hướng dẫn, huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ, qua đó nâng cao tính chuyên nghiệp, khả năng xử lý tình huống và hiệu quả hoạt động của lực lượng bảo vệ tại các cơ quan, doanh nghiệp.

Ảnh minh họa

Nghị định số 290/2026/NĐ-CP cũng quy định cụ thể hơn trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, doanh nghiệp trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn tài sản.

Theo đó, người đứng đầu chịu trách nhiệm toàn diện về việc bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn tài sản tại cơ quan, doanh nghiệp; chỉ đạo xây dựng và kiểm tra việc thực hiện kế hoạch bảo vệ; chỉ đạo lực lượng bảo vệ tham gia bảo vệ an ninh, trật tự khi có yêu cầu của Công an; phối hợp với chính quyền địa phương và lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở; đồng thời xây dựng lực lượng bảo vệ trong sạch, vững mạnh.

Đối với người được giao phụ trách trực tiếp lực lượng bảo vệ, Nghị định quy định trách nhiệm tham mưu xây dựng kế hoạch, nội quy bảo vệ; điều phối, phân công ca trực; hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự và thực hiện các nhiệm vụ khác do người đứng đầu giao.

Cùng với đó, cán bộ, công nhân viên trong cơ quan, doanh nghiệp có trách nhiệm tham gia xây dựng, giúp đỡ và tạo điều kiện để lực lượng bảo vệ hoàn thành nhiệm vụ. Các tổ chức, cá nhân có liên quan phải chấp hành nội quy, quy chế bảo vệ, phối hợp và tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng bảo vệ thực hiện nhiệm vụ theo quy định.

Theo quy định mới, lực lượng bảo vệ cơ quan, doanh nghiệp thực hiện các biện pháp nghiệp vụ theo quy định của pháp luật và hướng dẫn của lực lượng Công an nhằm phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn hành vi vi phạm.

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, lực lượng bảo vệ trực tiếp kiểm soát người ra, vào cơ quan, doanh nghiệp; khi xảy ra vụ việc phải kịp thời bảo vệ hiện trường, bảo vệ tài sản, sơ cứu ban đầu, bắt người phạm tội quả tang và báo ngay cho cơ quan Công an gần nhất để xử lý theo thẩm quyền.

Để bảo đảm thực hiện hiệu quả nhiệm vụ được giao, Nghị định quy định lực lượng bảo vệ có quyền kiểm tra, đôn đốc các bộ phận, cán bộ, công nhân viên chấp hành quy định về an ninh, trật tự và nội quy bảo vệ của cơ quan, doanh nghiệp.

Trong khi làm nhiệm vụ, lực lượng bảo vệ được kiểm tra giấy tờ, hàng hóa, phương tiện ra, vào khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc vi phạm nội quy; tiến hành xác minh vụ việc trong phạm vi thẩm quyền được giao hoặc theo yêu cầu của Công an.

Đáng chú ý, lực lượng bảo vệ có quyền từ chối thực hiện những yêu cầu trái pháp luật và báo cáo cơ quan chức năng để xem xét, xử lý.

Việc thực hiện các quyền hạn nêu trên phải bảo đảm đúng phạm vi nhiệm vụ, thẩm quyền được giao và tuân thủ quy định của pháp luật.

Nghị định số 290/2026/NĐ-CP bổ sung quy định về việc trang bị phương tiện phục vụ công tác bảo vệ, phù hợp với yêu cầu thực tế và điều kiện của từng cơ quan, doanh nghiệp.

Theo đó, người đứng đầu cơ quan, doanh nghiệp quyết định việc trang bị, sử dụng các loại phương tiện phục vụ bảo vệ an ninh, trật tự, trong đó chú trọng các phương tiện khoa học - công nghệ hiện đại.

Các phương tiện được nêu gồm phương tiện quan sát, máy kiểm soát người ra, vào tại cổng, máy soi, máy bộ đàm và các phương tiện khác phù hợp với điều kiện thực tế.

Việc trang bị, quản lý và sử dụng phương tiện phải bảo đảm đúng quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và các quy định pháp luật có liên quan.

Nghị định số 290/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026. Đối với các nhiệm vụ, hợp đồng đã triển khai theo Nghị định số 06/2013/NĐ-CP nhưng không thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định số 290/2026/NĐ-CP thì tiếp tục thực hiện cho đến khi kết thúc hợp đồng hoặc hoàn thành nhiệm vụ.

Các tổ chức, doanh nghiệp không còn thuộc đối tượng áp dụng sau khi hoàn thành công việc dở dang sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành có liên quan.

Với những quy định được sửa đổi, bổ sung theo hướng cụ thể, rõ trách nhiệm và sát hơn với yêu cầu thực tiễn, Nghị định số 290/2026/NĐ-CP là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng hoạt động của lực lượng bảo vệ cơ quan, doanh nghiệp; đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan, doanh nghiệp với lực lượng Công an và chính quyền cơ sở trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý các vụ việc liên quan đến an ninh, trật tự, góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, ổn định.

Mai Văn Thum