Ảnh minh hoạ

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc chuyển mạnh từ phương thức quản lý thiên về “tiền kiểm” sang kê khai thông tin, đánh giá sự phù hợp và tăng cường “hậu kiểm”.

Theo hồ sơ thuyết minh, trên cơ sở các quy định của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành, cơ chế quản lý chất lượng phương tiện PCCC và CNCH được định hướng theo mức độ rủi ro, gồm rủi ro trung bình và rủi ro cao. Theo đó, thay vì kiểm tra, kiểm định từng lô hàng trước khi đưa ra thị trường như phương thức trước đây, dự thảo quy định phương tiện PCCC và CNCH khi lưu thông phải thực hiện đánh giá sự phù hợp, công bố hoặc kê khai thông tin sản phẩm và gắn nhãn hàng hóa theo quy định.

Cùng với đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ tăng cường công tác kiểm tra, giám sát sau khi sản phẩm lưu thông trên thị trường. Cách tiếp cận này hướng tới việc nâng cao trách nhiệm của tổ chức, doanh nghiệp trong việc bảo đảm chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm các thủ tục hành chính trùng lặp, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và nhập khẩu phương tiện PCCC và CNCH.

Dự thảo QCVN 03:2026/BCA cũng đề xuất mở rộng đáng kể danh mục phương tiện được quy định yêu cầu kỹ thuật. Theo dự thảo, có 85 loại phương tiện với 865 chỉ tiêu kỹ thuật; trong đó dự kiến bổ sung 43 loại phương tiện chưa được quy định tại QCVN 03:2023/BCA, tương ứng 374 chỉ tiêu kỹ thuật mới.

Một số phương tiện dự kiến được bổ sung gồm máy bơm chữa cháy loại nổi; bơm nước chữa cháy đặt trên xe chữa cháy; lăng giá chữa cháy; bình chữa cháy mini; vòi hút chữa cháy; vòi rulo chữa cháy; một số loại chất chữa cháy dạng bọt, dạng khí; đầu báo cháy nhiệt kiểu dây; đầu báo cháy video; thiết bị phun chữa cháy định vị tự động; đầu phun bọt; đầu phun sương cao áp; mặt nạ lọc độc và mặt nạ phòng độc cách ly.

Việc bổ sung các nhóm phương tiện trên nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý thực tế, nhất là đối với những phương tiện đã xuất hiện, được sử dụng trên thị trường nhưng chưa có quy định kỹ thuật tương ứng trong quy chuẩn hiện hành.

Không chỉ bổ sung phương tiện mới, dự thảo còn rà soát, cập nhật yêu cầu kỹ thuật đối với 42 loại phương tiện đã được quy định tại QCVN 03:2023/BCA, với 178/491 chỉ tiêu kỹ thuật được bổ sung hoặc chỉnh sửa. Một số nhóm phương tiện được cập nhật theo các phiên bản tiêu chuẩn mới như trụ nước chữa cháy; bình chữa cháy xách tay; bình chữa cháy có bánh xe; chất tạo bọt chữa cháy; đầu phun Sprinkler, đầu phun Drencher; ống và phụ tùng CPVC sử dụng trong hệ thống Sprinkler.

Hệ thống tài liệu viện dẫn cũng được cập nhật, gồm 59 quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và 42 tiêu chuẩn quốc tế, khu vực, nước ngoài như ISO, ASTM, NFPA... Qua đó, góp phần nâng cao tính đồng bộ của yêu cầu kỹ thuật đối với phương tiện PCCC và CNCH, từng bước hài hòa với các tiêu chuẩn đang được áp dụng trên thế giới.

Một nội dung khác được dự thảo làm rõ là quy trình lấy mẫu, thử nghiệm và thừa nhận kết quả đánh giá sự phù hợp. Theo đó, quy trình, số lượng và quy cách lấy mẫu được điều chỉnh nhằm bảo đảm tính đại diện của phương tiện; hoạt động thử nghiệm được chuẩn hóa theo hệ thống ISO/IEC 17025. Tổ chức thử nghiệm phải sử dụng thiết bị đo đã được hiệu chuẩn, kiểm định theo quy định của pháp luật về đo lường.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất cơ chế thừa nhận kết quả đánh giá sự phù hợp trong nước và nước ngoài đối với các chỉ tiêu kỹ thuật theo điều ước quốc tế hoặc thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau. Quy định này được kỳ vọng góp phần hạn chế việc thử nghiệm trùng lặp, giảm chi phí đối với các sản phẩm nhập khẩu đã đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế phù hợp.

Để phục vụ công tác hậu kiểm và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, dự thảo cũng tăng cường yêu cầu quản lý thông tin trên nhãn hàng hóa. Theo đó, phương tiện khi lưu thông phải có nhãn theo quy định và thể hiện thông tin truy xuất định danh như mã số, mã QR hoặc mã vạch liên kết với hồ sơ kê khai và kết quả thử nghiệm.

Trường hợp có thay đổi thông tin ảnh hưởng đến an toàn như cảnh báo, thông số danh định hoặc hướng dẫn sử dụng, tổ chức, cá nhân sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu phải cập nhật thông tin trên nhãn đối với các sản phẩm tiếp theo, đồng thời công khai thông tin trên cổng thông tin của đơn vị theo quy định.

Bên cạnh đó, dự thảo đề xuất chuẩn hóa mã hàng hóa (mã HS) của phương tiện PCCC và CNCH theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam hiện hành. Việc này nhằm tạo sự thống nhất giữa yêu cầu kỹ thuật với hệ thống quản lý hải quan, góp phần thuận lợi hơn cho hoạt động quản lý và thông quan hàng hóa.

Các nội dung trong dự thảo QCVN 03:2026/BCA đang được Bộ Công an tổ chức lấy ý kiến để tiếp tục hoàn thiện trước khi ban hành. Hồ sơ dự thảo được đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Công an để các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp ý kiến từ ngày 21/9/2026 đến ngày 21/11/2026.

Việc hoàn thiện quy chuẩn kỹ thuật về phương tiện PCCC và CNCH có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng, tính an toàn và khả năng kiểm soát nguồn gốc phương tiện trên thị trường; đồng thời tạo cơ sở thống nhất cho công tác quản lý nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ trong tình hình mới./.

Chí Linh