Ảnh minh hoạ
Theo Nghị định, việc kiểm soát thủ tục hành chính phải được thực hiện ngay từ khâu đề xuất chính sách, xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và xuyên suốt quá trình tổ chức thực hiện. Các thủ tục phải bảo đảm đơn giản, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện, tiết kiệm thời gian, chi phí; đồng thời gắn với chuyển đổi số, kết nối, chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu và nguyên tắc người dân chỉ cung cấp thông tin một lần theo quy định.
Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước về kiểm soát thủ tục hành chính, trong đó Bộ Tư pháp giúp Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Các cơ quan, đơn vị liên quan có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ kiểm soát thủ tục hành chính theo thẩm quyền, phạm vi quản lý.
Đáng chú ý, thủ tục hành chính khi được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật phải bảo đảm đầy đủ các thành phần cơ bản như: tên thủ tục, trình tự và cách thức thực hiện, thành phần và số lượng hồ sơ, thời hạn giải quyết, đối tượng thực hiện và cơ quan giải quyết. Các nội dung liên quan như mẫu đơn, mẫu tờ khai, kết quả thực hiện, yêu cầu, điều kiện, phí và lệ phí cũng phải được quy định đầy đủ khi thuộc trường hợp áp dụng.
Đối với việc xây dựng thủ tục hành chính, Nghị định yêu cầu đánh giá khả năng thực hiện trên môi trường điện tử ngay trong quá trình xây dựng quy định. Những thủ tục có nguy cơ tạo rào cản gia nhập thị trường, hạn chế cạnh tranh hoặc ảnh hưởng đến lợi ích công cộng phải được xem xét, đánh giá tác động về cạnh tranh và quản lý rủi ro theo quy định.
Một nội dung quan trọng khác là yêu cầu công bố, công khai đầy đủ, chính xác, kịp thời đối với thủ tục hành chính mới ban hành, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ. Cơ quan giải quyết thủ tục có trách nhiệm hướng dẫn, giải thích, cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời; không được tự đặt ra thủ tục, hồ sơ, giấy tờ ngoài quy định của pháp luật.
Nghị định đồng thời quy định quyền của cá nhân, tổ chức trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính, gồm quyền từ chối những yêu cầu không đúng quy định hoặc chưa được công khai theo quy định; phản ánh, kiến nghị về những bất hợp lý của thủ tục và hành vi vi phạm của người thực thi công vụ; thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện theo quy định pháp luật.
Bên cạnh các quyền được bảo đảm, cá nhân, tổ chức có nghĩa vụ thực hiện đúng quy định về thủ tục hành chính, chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, chính xác của hồ sơ, cung cấp đầy đủ thông tin liên quan; không cản trở hoạt động giải quyết thủ tục, không hối lộ hoặc sử dụng thủ đoạn gian dối đối với cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền.
Việc ban hành Nghị định số 385/2026/NĐ-CP góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý về kiểm soát thủ tục hành chính, thúc đẩy cải cách hành chính và chuyển đổi số, hướng đến nền hành chính công khai, minh bạch, hiệu quả. Qua đó, nâng cao trách nhiệm của cơ quan, cán bộ thực thi công vụ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, tổ chức, góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân làm trung tâm./.
Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước về kiểm soát thủ tục hành chính, trong đó Bộ Tư pháp giúp Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Các cơ quan, đơn vị liên quan có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ kiểm soát thủ tục hành chính theo thẩm quyền, phạm vi quản lý.
Đáng chú ý, thủ tục hành chính khi được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật phải bảo đảm đầy đủ các thành phần cơ bản như: tên thủ tục, trình tự và cách thức thực hiện, thành phần và số lượng hồ sơ, thời hạn giải quyết, đối tượng thực hiện và cơ quan giải quyết. Các nội dung liên quan như mẫu đơn, mẫu tờ khai, kết quả thực hiện, yêu cầu, điều kiện, phí và lệ phí cũng phải được quy định đầy đủ khi thuộc trường hợp áp dụng.
Đối với việc xây dựng thủ tục hành chính, Nghị định yêu cầu đánh giá khả năng thực hiện trên môi trường điện tử ngay trong quá trình xây dựng quy định. Những thủ tục có nguy cơ tạo rào cản gia nhập thị trường, hạn chế cạnh tranh hoặc ảnh hưởng đến lợi ích công cộng phải được xem xét, đánh giá tác động về cạnh tranh và quản lý rủi ro theo quy định.
Một nội dung quan trọng khác là yêu cầu công bố, công khai đầy đủ, chính xác, kịp thời đối với thủ tục hành chính mới ban hành, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ. Cơ quan giải quyết thủ tục có trách nhiệm hướng dẫn, giải thích, cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời; không được tự đặt ra thủ tục, hồ sơ, giấy tờ ngoài quy định của pháp luật.
Nghị định đồng thời quy định quyền của cá nhân, tổ chức trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính, gồm quyền từ chối những yêu cầu không đúng quy định hoặc chưa được công khai theo quy định; phản ánh, kiến nghị về những bất hợp lý của thủ tục và hành vi vi phạm của người thực thi công vụ; thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện theo quy định pháp luật.
Bên cạnh các quyền được bảo đảm, cá nhân, tổ chức có nghĩa vụ thực hiện đúng quy định về thủ tục hành chính, chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, chính xác của hồ sơ, cung cấp đầy đủ thông tin liên quan; không cản trở hoạt động giải quyết thủ tục, không hối lộ hoặc sử dụng thủ đoạn gian dối đối với cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền.
Việc ban hành Nghị định số 385/2026/NĐ-CP góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý về kiểm soát thủ tục hành chính, thúc đẩy cải cách hành chính và chuyển đổi số, hướng đến nền hành chính công khai, minh bạch, hiệu quả. Qua đó, nâng cao trách nhiệm của cơ quan, cán bộ thực thi công vụ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, tổ chức, góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân làm trung tâm./.
Huỳnh Kiểm