Hoàn thiện pháp luật về điều tra hình sự, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới
Cập nhật ngày: 3-11-2026
Trước yêu cầu ngày càng cao của công tác bảo đảm an ninh, trật tự, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của cơ quan điều tra hình sự là nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) được xây dựng theo hướng tinh gọn tổ chức bộ máy, phân định rõ thẩm quyền, tăng cường trách nhiệm phối hợp và đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong hoạt động điều tra.

Ảnh minh hoạ
Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là tiếp tục hoàn thiện quy định về hệ thống cơ quan điều tra, phù hợp với yêu cầu sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy trong tình hình mới. Theo đó, dự thảo đề xuất giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định cụ thể tổ chức bộ máy cơ quan điều tra thuộc phạm vi quản lý, tạo sự chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện, bảo đảm phù hợp với đặc điểm, nhiệm vụ của từng lực lượng. Việc điều chỉnh tổ chức bộ máy không làm thay đổi thẩm quyền tố tụng đã được luật quy định, qua đó duy trì tính thống nhất, chặt chẽ trong hoạt động điều tra, xử lý tội phạm.
Đáng chú ý, dự thảo đề xuất điều chỉnh thẩm quyền của các cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra như Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư theo hướng tập trung vào nhiệm vụ phát hiện, khởi tố vụ án và tiến hành một số hoạt động điều tra ban đầu trong thời hạn 07 ngày, thay vì tiếp tục thụ lý, điều tra, giải quyết toàn bộ vụ án trong thời hạn 01 tháng như quy định hiện hành.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, các cơ quan này vẫn có trách nhiệm áp dụng những biện pháp cần thiết khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm như bắt người phạm tội quả tang, lập biên bản, bảo vệ hiện trường, thu giữ, tạm giữ, bảo quản đồ vật, tài liệu và lấy lời khai ban đầu; đồng thời chuyển vụ việc đến Cơ quan điều tra có thẩm quyền để tiếp tục giải quyết theo quy định. Cách tiếp cận này nhằm phân định rõ trách nhiệm, phạm vi thẩm quyền, phát huy năng lực chuyên môn của từng cơ quan, bảo đảm quá trình điều tra được thực hiện thống nhất, chuyên sâu và đúng trình tự pháp luật.
Một điểm mới có ý nghĩa thực tiễn là đề xuất bổ sung cơ chế phân công, ủy quyền của Thủ trưởng Cơ quan điều tra cho Phó Thủ trưởng và Điều tra viên trung cấp, cao cấp là Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định. Nội dung này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn sau khi không tổ chức Cơ quan Cảnh sát điều tra cấp huyện, trong khi khối lượng công việc điều tra được chuyển về cấp tỉnh.
Việc hoàn thiện cơ chế phân công, ủy quyền sẽ tạo điều kiện phát huy năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ Công an cấp xã đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện; đồng thời nâng cao khả năng tiếp nhận, giải quyết kịp thời các vụ việc ngay từ địa bàn cơ sở. Đây là giải pháp có ý nghĩa thiết thực đối với những địa bàn vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới, biển, đảo, góp phần rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả giải quyết nguồn tin về tội phạm, bảo đảm hoạt động điều tra được thực hiện đúng thẩm quyền và quy định pháp luật.
Cùng với kiện toàn tổ chức, phân định thẩm quyền, dự thảo Luật cũng chú trọng đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động điều tra hình sự, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị. Theo đó, việc ứng dụng công nghệ được đặt ra trong các khâu tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố và điều tra vụ án hình sự, hướng đến nâng cao chất lượng thu thập, quản lý, xử lý thông tin, dữ liệu; tăng cường kết nối, chia sẻ và liên thông giữa các cơ quan có thẩm quyền.
Đặc biệt, quá trình chuyển đổi số phải gắn liền với yêu cầu bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, bảo vệ bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đây là nền tảng quan trọng để hiện đại hóa hoạt động điều tra, nâng cao khả năng phát hiện, đấu tranh với các loại tội phạm, nhất là tội phạm sử dụng công nghệ cao và những phương thức, thủ đoạn hoạt động ngày càng tinh vi.
Việc sửa đổi, hoàn thiện pháp luật về tổ chức cơ quan điều tra hình sự không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng mà còn trực tiếp gắn với quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của Nhân dân. Công an tỉnh Cà Mau khuyến nghị cán bộ, đảng viên và Nhân dân chủ động tìm hiểu những nội dung cơ bản, điểm mới của dự thảo Luật; thường xuyên theo dõi thông tin từ các cơ quan có thẩm quyền, không chia sẻ những thông tin sai lệch, chưa được kiểm chứng.
Khi phát hiện hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an hoặc cơ quan chức năng gần nhất để được tiếp nhận, xử lý theo quy định; không tự ý can thiệp vào hoạt động điều tra, che giấu tội phạm, tiêu hủy chứng cứ hoặc phát tán thông tin, hình ảnh liên quan đến vụ việc khi chưa được cơ quan có thẩm quyền xác minh, công bố.
Đối với cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, việc nghiên cứu, nắm vững các quy định pháp luật, nâng cao tinh thần trách nhiệm và thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mỗi hoạt động điều tra phải bảo đảm tính khách quan, thận trọng, đúng trình tự, thủ tục pháp luật, kiên quyết phòng ngừa oan, sai, không để lọt tội phạm.
Với những định hướng sửa đổi quan trọng, dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) hướng đến xây dựng hệ thống cơ quan điều tra tinh gọn, chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; qua đó tạo cơ sở pháp lý vững chắc để lực lượng Công an nhân dân và các cơ quan chức năng thực hiện tốt nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ cuộc sống bình yên và hạnh phúc của Nhân dân./.
Huỳnh Chí Công
Các tin khác
-
-
-

Đang online: 1 Hôm nay: 23798 Trong tuần: 56355 Trong tháng 298844 Tất cả: 29744037









