Trước yêu cầu đó, việc xây dựng Dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia nhằm thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng; khắc phục những hạn chế, bất cập của Pháp lệnh năm 2007; đồng thời hoàn thiện cơ sở pháp lý, đáp ứng yêu cầu bảo vệ công trình trong điều kiện khoa học, công nghệ phát triển nhanh chóng và tình hình an ninh, trật tự có nhiều diễn biến mới.

Ảnh minh hoạ

Hoàn thiện cơ sở pháp lý, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia

Dự án Luật được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia, trọng tâm là những định hướng mới tại Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Chiến lược An ninh quốc gia; đồng thời bảo đảm phù hợp với chủ trương đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Việc xây dựng Luật còn nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Pháp lệnh Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia năm 2007; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, phù hợp với Hiến pháp và các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.

Đây là bước hoàn thiện quan trọng về thể chế, tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho công tác xác định, quản lý và bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; kết hợp chặt chẽ giữa yêu cầu bảo vệ an ninh với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Đổi mới cách phân loại, xác định rõ thẩm quyền quản lý công trình

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật là quy định hệ thống phân loại công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia thành 03 nhóm: công trình trọng điểm về an ninh quốc gia; công trình an ninh, khu an ninh; công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia.

Đối với từng nhóm công trình, dự thảo quy định tiêu chí xác định và yêu cầu bảo vệ phù hợp. Riêng nhóm công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia được phân thành 03 loại căn cứ vào tính chất, mức độ quan trọng và yêu cầu bảo vệ. Đồng thời, dự thảo đề xuất phân cấp thẩm quyền quyết định đưa công trình vào danh mục tương ứng cho Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung nhóm công trình an ninh, khu an ninh nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc bảo vệ các công trình trực tiếp phục vụ hoạt động thường xuyên của lực lượng Công an nhân dân trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Việc phân loại và phân cấp thẩm quyền theo hướng này góp phần xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành; bảo đảm việc quản lý, bảo vệ công trình được thực hiện phù hợp với tính chất, mức độ quan trọng và yêu cầu thực tiễn.

Đa dạng hóa biện pháp bảo vệ, gắn an ninh với phát triển kinh tế - xã hội

Dự thảo Luật đề xuất quy định biện pháp bảo vệ theo hướng phù hợp với từng nhóm công trình. Đối với công trình trọng điểm về an ninh quốc gia và công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia, việc áp dụng biện pháp bảo vệ được thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Đối với công trình an ninh, khu an ninh, dự thảo quy định việc xác định phạm vi và biện pháp bảo vệ trên cơ sở tham khảo các quy định của pháp luật về quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự, bảo đảm tính tương đồng.

Cách tiếp cận này khắc phục việc chỉ chú trọng các biện pháp bảo vệ vật lý đơn thuần, đồng thời tạo cơ sở áp dụng các giải pháp khoa học, công nghệ hiện đại theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Qua đó, công tác bảo vệ có thể được cập nhật, điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế và yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn của từng công trình.

Đặc biệt, việc kết hợp giữa yêu cầu bảo vệ nghiêm ngặt với hoạt động quản lý, khai thác và sử dụng công trình sẽ góp phần hạn chế những tác động không cần thiết đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, sinh hoạt của người dân, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Xác định rõ lực lượng bảo vệ, tăng cường trách nhiệm phối hợp

Dự thảo Luật quy định lực lượng bảo vệ gồm lực lượng bảo vệ của Bộ Công an và lực lượng bảo vệ thuộc cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng công trình; không quy định về lực lượng bảo vệ thuộc Bộ Quốc phòng, vì nội dung này đã được điều chỉnh trong Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Bên cạnh đó, dự thảo chú trọng xác lập quan hệ phối hợp giữa các lực lượng bảo vệ, trong đó quy định trách nhiệm phối hợp của lực lượng thuộc cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng công trình với lực lượng Công an, Quân đội và các lực lượng có liên quan.

Việc xác định rõ lực lượng, trách nhiệm và cơ chế phối hợp góp phần khắc phục tình trạng chồng chéo hoặc bỏ trống nhiệm vụ; bảo đảm nguyên tắc rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả. Qua đó, nâng cao tính chủ động trong phòng ngừa, phát hiện và xử lý các nguy cơ gây mất an ninh, an toàn đối với công trình.

Phát huy trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong bảo vệ công trình

Một điểm mới khác của dự thảo là bổ sung quy định về quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

Theo định hướng đó, bảo vệ công trình không chỉ là trách nhiệm của lực lượng chuyên trách mà còn đòi hỏi sự tham gia, phối hợp của cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng công trình và mỗi cá nhân có liên quan. Việc nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành quy định về bảo vệ công trình sẽ góp phần phòng ngừa các hành vi xâm phạm, phá hoại, gây mất an ninh, an toàn; đồng thời xây dựng thế trận bảo vệ an ninh quốc gia gắn với sự tham gia tích cực của toàn xã hội.

Dự thảo cũng định hướng giao Chính phủ quy định chi tiết trách nhiệm quản lý nhà nước của các bộ, ngành, địa phương nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn và yêu cầu quản lý trong từng giai đoạn.

Khuyến nghị của Công an tỉnh Cà Mau

Công an tỉnh Cà Mau khuyến nghị các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và Nhân dân chủ động tìm hiểu những nội dung cơ bản của Dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò và trách nhiệm trong công tác bảo vệ các công trình có liên quan trên địa bàn.

Các cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý, khai thác, sử dụng công trình cần quan tâm thực hiện nghiêm các quy định về bảo đảm an ninh, an toàn; chủ động rà soát nguy cơ, xây dựng phương án phòng ngừa, xử lý tình huống; phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an và cơ quan chức năng trong trao đổi thông tin, phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm phạm công trình.

Mỗi người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, không tự ý xâm nhập khu vực cấm, khu vực bảo vệ; không có hành vi cản trở hoạt động của lực lượng làm nhiệm vụ; không tự ý quay phim, chụp ảnh, thu thập, đăng tải hoặc chia sẻ trái phép thông tin, hình ảnh có thể ảnh hưởng đến an ninh, an toàn của công trình. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc nguy cơ mất an toàn, cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an hoặc chính quyền địa phương để được tiếp nhận, xử lý.

Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn dân. Mỗi cơ quan, tổ chức và cá nhân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động phối hợp với lực lượng chức năng, góp phần phòng ngừa từ sớm, từ xa các nguy cơ đe dọa an ninh, an toàn công trình./.

                   Huỳnh Chí Công