An ninh - trật tự
Đừng đánh đồng phản biện với vi phạm pháp luật
Cập nhật ngày: 20-09-2026
Tự do ngôn luận là quyền được Hiến pháp ghi nhận. Nhưng từ quyền tự do ngôn luận đến kết luận rằng mọi hành vi bị xử lý liên quan đến phát ngôn đều là “bịt miệng”, “bóp cổ” là một khoảng cách rất lớn. Một số luận điệu xuyên tạc cho rằng “Đảng vừa thề vừa bóp cổ dân bằng Điều 331 mơ hồ” đang mắc chính sai lầm mà nó phê phán - quy chụp một vấn đề pháp lý phức tạp thành một kết luận chính trị tuyệt đối.
Điều 331 Bộ luật Hình sự hiện hành quy định tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. Đây là một quy định hình sự cụ thể, không phải quy định rằng cứ phê bình chính quyền, phản đối chính sách hoặc đăng quan điểm trái chiều là phạm tội. Vì vậy, lập luận “chỉ cần đăng bài phản ánh tham nhũng, tố cáo cưỡng chế đất đai hay chỉ trích chính sách là có thể bị quy thành tội phạm” đã bỏ qua yếu tố quan trọng nhất: Nội dung cụ thể của hành vi và những dấu hiệu pháp lý phải được chứng minh trong từng vụ việc.
Một người nói “tôi không đồng ý với chính sách này” khác hoàn toàn với việc đưa ra một thông tin bịa đặt về một cá nhân. Một bài viết phản ánh vụ việc dựa trên tài liệu, chứng cứ cũng khác với việc cố ý phát tán thông tin sai sự thật. Không thể gom tất cả thành một khái niệm duy nhất là “ý kiến khác biệt”.
Tự do ngôn luận không phải quyền tuyệt đối
Điều 25 Hiến pháp năm 2013 ghi nhận quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí và tiếp cận thông tin. Tuy nhiên, Điều 14 và Điều 15 đồng thời xác định quyền con người, quyền công dân có thể bị hạn chế theo luật trong những trường hợp cần thiết, và việc thực hiện quyền không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Đây không phải là sự phủ nhận quyền tự do ngôn luận mà là nguyên tắc phổ biến quyền luôn đi cùng trách nhiệm pháp lý.
Nếu cho rằng một chính sách chưa đúng, mỗi người đều có quyền nêu ý kiến, phân tích và phản biện. Nhưng quyền phản biện không có nghĩa mọi thông tin đưa ra đều mặc nhiên là đúng và cũng không có nghĩa người nói được miễn trách nhiệm nếu những gì họ làm xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác hoặc vi phạm pháp luật.
“Không cần chứng cứ” là cách mô tả sai bản chất
Một số luận điệu còn cho rằng với Điều 331 Bộ luật Hình sự, “không cần chứng minh thiệt hại cụ thể, không cần chứng cứ rõ ràng”, chỉ cần “gây ảnh hưởng xấu” là có thể khởi tố, bắt tạm giam và kết án. Cách nói này dễ tạo ra cảm giác rằng một người chỉ cần bị cơ quan chức năng không thích nội dung phản biện là có thể lập tức bị kết tội. Nhưng đó không phải cách tố tụng hình sự vận hành.
Một vụ án hình sự phải được giải quyết theo trình tự, thủ tục luật định; việc một người bị khởi tố hay áp dụng biện pháp tố tụng cũng không đồng nghĩa người đó đương nhiên có tội. Muốn kết luận một người phạm tội phải dựa trên hành vi, chứng cứ và căn cứ pháp luật được xem xét trong quá trình tố tụng.
Do đó, nếu cho rằng một trường hợp cụ thể bị xử lý oan, sai hoặc áp dụng Điều 331 không phù hợp, cách phản biện thuyết phục nhất là chỉ ra vụ án nào, hành vi nào, chứng cứ nào và căn cứ pháp lý nào bị áp dụng sai. Đó là phản biện bằng chứng cứ, thay vì chỉ gắn nhãn “bóp miệng”.
Phản biện cần chứng cứ, không chỉ cần khẩu hiệu
Tranh luận về Điều 331 là hoàn toàn có thể và cần thiết. Nhưng muốn chứng minh rằng một điều luật đang được sử dụng để “bóp nghẹt mọi tiếng nói trái chiều”, người viết phải chứng minh bằng những vụ việc cụ thể, bản án cụ thể và phân tích cụ thể. Không thể từ một hoặc một số trường hợp rồi suy ra rằng mọi người bị xử lý đều chỉ vì nói sự thật, cũng không thể mặc nhiên coi mọi biện pháp xử lý thông tin là “kiểm duyệt”.
Tự do ngôn luận chỉ có thể được bảo vệ một cách thuyết phục khi tranh luận dựa trên pháp luật và chứng cứ. Nếu phản biện mà không phân biệt được giữa ý kiến, thông tin sai sự thật, hành vi xâm phạm quyền của người khác và hành vi phạm tội, thì chính sự phản biện đó lại đang đơn giản hóa một vấn đề vốn cần được nhìn nhận bằng lý lẽ./.
Một người nói “tôi không đồng ý với chính sách này” khác hoàn toàn với việc đưa ra một thông tin bịa đặt về một cá nhân. Một bài viết phản ánh vụ việc dựa trên tài liệu, chứng cứ cũng khác với việc cố ý phát tán thông tin sai sự thật. Không thể gom tất cả thành một khái niệm duy nhất là “ý kiến khác biệt”.
Tự do ngôn luận không phải quyền tuyệt đối
Điều 25 Hiến pháp năm 2013 ghi nhận quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí và tiếp cận thông tin. Tuy nhiên, Điều 14 và Điều 15 đồng thời xác định quyền con người, quyền công dân có thể bị hạn chế theo luật trong những trường hợp cần thiết, và việc thực hiện quyền không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Đây không phải là sự phủ nhận quyền tự do ngôn luận mà là nguyên tắc phổ biến quyền luôn đi cùng trách nhiệm pháp lý.
Nếu cho rằng một chính sách chưa đúng, mỗi người đều có quyền nêu ý kiến, phân tích và phản biện. Nhưng quyền phản biện không có nghĩa mọi thông tin đưa ra đều mặc nhiên là đúng và cũng không có nghĩa người nói được miễn trách nhiệm nếu những gì họ làm xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác hoặc vi phạm pháp luật.
“Không cần chứng cứ” là cách mô tả sai bản chất
Một số luận điệu còn cho rằng với Điều 331 Bộ luật Hình sự, “không cần chứng minh thiệt hại cụ thể, không cần chứng cứ rõ ràng”, chỉ cần “gây ảnh hưởng xấu” là có thể khởi tố, bắt tạm giam và kết án. Cách nói này dễ tạo ra cảm giác rằng một người chỉ cần bị cơ quan chức năng không thích nội dung phản biện là có thể lập tức bị kết tội. Nhưng đó không phải cách tố tụng hình sự vận hành.
Một vụ án hình sự phải được giải quyết theo trình tự, thủ tục luật định; việc một người bị khởi tố hay áp dụng biện pháp tố tụng cũng không đồng nghĩa người đó đương nhiên có tội. Muốn kết luận một người phạm tội phải dựa trên hành vi, chứng cứ và căn cứ pháp luật được xem xét trong quá trình tố tụng.
Do đó, nếu cho rằng một trường hợp cụ thể bị xử lý oan, sai hoặc áp dụng Điều 331 không phù hợp, cách phản biện thuyết phục nhất là chỉ ra vụ án nào, hành vi nào, chứng cứ nào và căn cứ pháp lý nào bị áp dụng sai. Đó là phản biện bằng chứng cứ, thay vì chỉ gắn nhãn “bóp miệng”.
Phản biện cần chứng cứ, không chỉ cần khẩu hiệu
Tranh luận về Điều 331 là hoàn toàn có thể và cần thiết. Nhưng muốn chứng minh rằng một điều luật đang được sử dụng để “bóp nghẹt mọi tiếng nói trái chiều”, người viết phải chứng minh bằng những vụ việc cụ thể, bản án cụ thể và phân tích cụ thể. Không thể từ một hoặc một số trường hợp rồi suy ra rằng mọi người bị xử lý đều chỉ vì nói sự thật, cũng không thể mặc nhiên coi mọi biện pháp xử lý thông tin là “kiểm duyệt”.
Tự do ngôn luận chỉ có thể được bảo vệ một cách thuyết phục khi tranh luận dựa trên pháp luật và chứng cứ. Nếu phản biện mà không phân biệt được giữa ý kiến, thông tin sai sự thật, hành vi xâm phạm quyền của người khác và hành vi phạm tội, thì chính sự phản biện đó lại đang đơn giản hóa một vấn đề vốn cần được nhìn nhận bằng lý lẽ./.
Lý Hoàng Thuận
Các tin khác
-
.jpg)
-
-
-
-
-
-
-
-
Đang online: 1 Hôm nay: 30546 Trong tuần: 104285 Trong tháng 456643 Tất cả: 28380291
Trang thông tin điện tử Công an tỉnh Cà Mau (congan.camau.gov.vn)
Trụ sở: Số 47, Bùi Thị Trường, phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau; ĐT: 0693.809.393
Email: bbtcongancamau@gmail.com
Trưởng Ban biên tập: Thiếu tướng Hồ Việt Triều, Giám đốc Công an tỉnh
Email: bbtcongancamau@gmail.com
Trưởng Ban biên tập: Thiếu tướng Hồ Việt Triều, Giám đốc Công an tỉnh